[46] Chương II — Tương Ưng Giác Chi (b)#
Tương Ưng Bộ -
Samyutta Nikaya
Hòa thượng Thích Minh Châu dịch Việt
Tập V - Thiên Ðại Phẩm
[46] Chương II
Tương Ưng Giác Chi (b)
-ooOoo-
V. Phẩm Chuyển Luân
41.I. Các Kiêu Mạn (Vidhà)
(Tạp 27, 19, Ðại 2, 196a) (S.v,98)
1) Nhân duyên ở Sàvatthi...
2) -- Các Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-kheo, trong
thời quá khứ, đã đoạn tận ba kiêu mạn (vidhà); tất cả những vị ấy
đều nhờ tu tập và làm cho sung mãn bảy giác chi. Các Sa-môn hay Bà-la-môn
nào, này các Tỷ-kheo, trong tương lai, sẽ đoạn tận ba kiêu mạn; tất cả
những vị ấy đều nhờ tu tập và làm cho sung mãn bảy giác chi. Các Sa-môn
hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-kheo, trong thời hiện tại, đoạn tận ba
kiêu mạn này; tất cả những vị ấy đều nhờ tu tập và làm cho sung mãn
bảy giác chi này.
3) Thế nào là bảy giác chi? Niệm giác chi... Xả giác chi.
4) Các Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-kheo, trong thời
quá khứ, đã đoạn tận ba kiêu mạn; tất cả những vị ấy đều nhờ tu tập
và làm cho sung mãn bảy giác chi này.
42.II. Chuyển Luân (Tạp 27, 10. Ðại 2, 194a) (S.v,99)
1) ...
2) -- Cùng với sự xuất hiện của vua Chuyển luân, này các
Tỷ-kheo, là sự xuất hiện của bảy báu. Thế nào là bảy?
3) Sự xuất hiện của bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, châu
ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu, sự xuất hiện của tướng quân báu. Cùng
với sự xuất hiện của vua Chuyển luân, này các Tỷ-kheo, là sự xuất
hiện của bảy báu này.
4) Cùng với sự xuất hiện của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Ðẳng Giác, này các Tỷ-kheo, là sự xuất hiện của bảy báu giác chi.
Thế nào là bảy?
5) Niệm giác chi báu xuất hiện... Xả giác chi báu xuất
hiện. Cùng với sự xuất hiện của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng
Giác, này các Tỷ-kheo, là sự xuất hiện của bảy giác chi báu này.
43.III. Màra (S.v,99)
1) ...
2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông con đường
đưa đến chinh phục Ma quân. Hãy lắng nghe.
3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con đường đưa
đến chinh phục Ma quân? Tức là bảy giác chi. Thế nào là bảy? Niệm
giác chi... Xả giác chi. Ðây là con đường, này các Tỷ-kheo, đưa
đến chinh phục Ma quân.
44.IV. Liệt Tuệ (Duppanna) (S.v,99)
1) ...
2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi
đến... ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn :
3) -- "Kẻ liệt tuệ ngu đần, kẻ liệt tuệ ngu
đần", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Cho đến như
thế nào, bạch Thế Tôn, được gọi là liệt tuệ ngu đần?
4) -- Do bảy giác chi không được tu tập, không được làm cho
sung mãn, này Tỷ-kheo, nên được gọi là liệt tuệ ngu đần.
Thế nào là bảy? Niệm giác chi... Xả giác chi.
5) Này các Tỷ-kheo, chính do bảy giác chi này không được tu
tập, không được làm cho sung mãn, nên được gọi là liệt tuệ ngu
đần.
45.V. Có Trí Tuệ (S.v,100)
1-2) ...
3) -- "Có trí tuệ không ngu đần, có trí tuệ không
ngu đần", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Cho đến như
thế nào, bạch Thế Tôn, được gọi là có trí tuệ không ngu
đần?
4) -- Do tu tập, do làm cho sung mãn bảy giác chi, này các
Tỷ-kheo, được gọi là có trí tuệ không ngu đần. Thế nào là
bảy giác chi này? Niệm giác chi... Xả giác chi.
5) Do tu tập, do làm cho sung mãn bảy giác chi này, này các
Tỷ-kheo, được gọi là có trí tuệ không ngu đần.
46.VI. Bần Cùng (Daliddo) (S.v,100)
1-2) ...
3) -- "Bần cùng, bần cùng", bạch Thế Tôn, được
gọi là như vậy. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được
gọi là bần cùng?
4) -- Do không tu tập, do không làm cho sung mãn bảy giác chi, nên
được gọi là bần cùng. Thế nào là bảy? Niệm giác chi... Xả giác
chi.
5) Do không tu tập, không làm cho sung mãn bảy giác chi này, này
Tỷ-kheo, được gọi là bần cùng.
47.VII. Không Bần Cùng (S.v,100)
1-2) ...
3) -- "Không bần cùng, không bần cùng", bạch Thế
Tôn, được gọi là như vậy. Cho đến như thế nào, bạch Thế
Tôn, được gọi là không bần cùng?
4) -- Do tu tập, do làm cho sung mãn bảy giác chi, này Tỷ-kheo,
được gọi là không bần cùng. Thế nào là bảy? Niệm giác chi... Xả
giác chi.
5) Chính do tu tập, làm cho sung mãn bảy giác chi này nên được
gọi là không bần cùng.
48.VIII. Mặt Trời (S.v,101)
1) ...
2) -- Cái này là điềm đi trước, này các Tỷ-kheo, cái
này là tướng báo trước mặt trời mọc, tức là rạng đông. Cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, cái này là điềm đi trước, cái này là tướng báo
trước bảy giác chi sanh khởi, tức là làm bạn với thiện (kalyànamittatà).
3) Tỷ-kheo làm bạn với thiện, này các Tỷ-kheo, được
chờ đợi rằng bảy giác chi sẽ được tu tập, bảy giác chi sẽ được làm cho
sung mãn. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo làm bạn với
thiện, được tu tập bảy giác chi, được làm cho sung mãn bảy giác chi?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi liên hệ đến viễn ly... tu tập xả giác chi liên hệ
đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn
diệt, hướng đến từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
làm bạn với thiện, tu tập bảy giác chi, làm cho sung mãn bảy giác chi.
49.IX. Chi Phần (1) (Tạp 27, 20, Ðại 2, 196a) (S.v,101)
1) ...
2) -- Sau khi làm thành nội chi phần, này các Tỷ-kheo, Ta
không quán thấy một phần nào khác khiến bảy giác chi được sanh khởi,
này các Tỷ-kheo, thành phần ấy tức là như lý tác ý.
3) Với Tỷ-kheo thành tựu như lý tác ý này, này các
Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng bảy giác chi được tu tập, được làm cho
sung mãn. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thành tựu như
lý tác ý này, tu tập bảy giác chi, làm cho sung mãn bảy giác chi?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi liên hệ đến viễn ly... tu tập xả giác chi liên hệ
đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn
diệt, hướng đến từ bỏ.
5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm bạn với
thiện, tu tập bảy giác chi, làm cho sung mãn bảy giác chi.
50.X. Chi Phần (2) (S.v,102)
1) ...
2) -- Sau khi làm thành ngoại chi phần, này các Tỷ-kheo, Ta
không quán thấy một chi phần nào khác khiến bảy giác chi được sanh khởi,
này các Tỷ-kheo, chi phần ấy tức làm bạn với thiện.
3) Với Tỷ-kheo làm bạn với thiện, này các Tỷ-kheo,
được chờ đợi rằng bảy giác chi được tu tập, được làm cho sung mãn. Và
này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo làm bạn với thiện, tu tập
bảy giác chi, làm cho sung mãn bảy giác chi?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi liên hệ đến viễn ly... tu tập xả giác chi liên hệ
đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn
diệt, hướng đến từ bỏ.
5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm bạn với
thiện, tu tập bảy giác chi, làm cho sung mãn bảy giác chi.
VI. Phẩm Tổng Nhiếp Giác Chi
1) Tất cả nhân duyên ở Sàvatthi...
51.I. Ðồ Ăn (Tạp 27, 4, Ðại 2, 192a) (S.v,102)
1) ...
2) -- Ta sẽ giảng cho các Ông, này các Tỷ-kheo, các món ăn
và không phải món ăn của năm triền cái và bảy giác chi. Hãy lắng nghe.
I. Món Ăn Của Các Triền Cái
1-2) ...
3) -- Cái gì là món ăn, này các Tỷ-kheo, khiến cho dục
tham (kàmacchanda) chưa sanh được sanh khởi; hay dục tham đã sanh được tăng
trưởng, quảng đại? Có tịnh tướng, này các Tỷ-kheo. Ở đây, nếu
phi như lý tác ý được làm cho sung mãn, thời chính cái này là món
ăn khiến cho dục tham chưa sanh được sanh khởi, hay dục tham đã sanh
được tăng trưởng, quảng đại.
4) Cái gì là món ăn, này các Tỷ-kheo, khiến cho sân
chưa sanh được sanh khởi; hay sân đã sanh được tăng trưởng, quảng đại?
Có chướng ngại tướng (patighanimittam), này các Tỷ-kheo. Ở đây,
nếu phi như lý tác ý được làm cho sung mãn, thời chính cái này
là món ăn khiến cho sân chưa sanh được sanh khởi, hay sân đã sanh được
tăng trưởng, quảng đại.
5) Cái gì là món ăn, này các Tỷ-kheo, khiến cho hôn
trầm thụy miên chưa sanh được sanh khởi; hay hôn trầm thụy miên đã sanh
được tăng trưởng, quảng đại? Không hân hoan, biếng nhác, chán nản, ăn
quá no, tâm uể oải. Ở đây, nếu phi như lý tác ý được
làm cho sung mãn, thời chính cái này là món ăn khiến cho hôn trầm thụy
miên chưa sanh được sanh khởi, hay hôn trầm thụy miên đã sanh được tăng
trưởng, quảng đại.
6) Cái gì là món ăn, này các Tỷ-kheo, khiến cho trạo
hối chưa sanh được sanh khởi, hay trạo hối đã sanh được tăng trưởng,
quảng đại? Có tâm chưa được chỉ tịnh, này các Tỷ-kheo. Ở đây,
nếu phi như lý tác ý được làm cho sung mãn, thời chính cái này
là món ăn khiến cho trạo hối chưa sanh được sanh khởi, hay trạo hối đã
sanh được tăng trưởng, quảng đại.
7) Cái gì là món ăn, này các Tỷ-kheo, khiến cho nghi
hoặc chưa sanh được sanh khởi, hay nghi hoặc đã sanh được tăng trưởng,
quảng đại? Có các pháp trú xứ của nghi hoặc. Ở đây, nếu phi như
lý tác ý được làm cho sung mãn, thời chính cái này là món ăn
khiến cho nghi hoặc chưa sanh được sanh khởi, hay nghi hoặc đã sanh được
tăng trưởng, quảng đại.
II. Món Ăn Cho Các Giác Chi
8) -- Cái gì là món ăn, này các Tỷ-kheo, khiến cho
niệm giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay niệm giác chi đã sanh
được tu tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có các pháp trú
xứ cho niệm giác chi. Ở đây, nếu như lý tác ý được làm
cho sung mãn, thời chính cái này là món ăn khiến cho niệm giác chi
chưa sanh được sanh khởi, hay niệm giác chi đã sanh được tu tập, làm cho
viên mãn.
9) Và này các Tỷ-kheo, cái gì là món ăn khiến cho trạch
pháp giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay trạch pháp giác chi đã sanh
được tu tập, được làm cho viên mãn? Có những pháp thiện và bất
thiện, này các Tỷ-kheo, có những pháp có tội và không có tội, có
những pháp liệt và thắng, có những pháp dự phần đen và trắng. Ở
đây, nếu như lý tác ý được làm cho sung mãn, thời chính cái
này là món ăn khiến cho trạch pháp giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay
trạch pháp giác chi đã sanh được tu tập, được làm cho viên mãn.
10) Và này các Tỷ-kheo, cái gì là món ăn khiến cho tinh
tấn giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay tinh tấn giác chi đã sanh được tu
tập, được làm cho viên mãn? Có phát cần giới, này các Tỷ-kheo, tinh cần
giới, dõng mãnh giới. Ở đây, nếu như lý tác ý được làm cho
sung mãn, thời chính cái này là món ăn khiến cho tinh tấn giác chi chưa
sanh được sanh khởi, hay tinh tấn giác chi đã sanh được tu tập, được làm
cho viên mãn.
11) Và này các Tỷ-kheo, cái gì là món ăn khiến cho
hỷ giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay hỷ giác chi đã sanh được
tu tập, được làm cho viên mãn? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có những
pháp trú xứ cho hỷ giác chi. Ở đây, nếu như lý tác ý
được làm cho sung mãn, thời chính cái này là món ăn khiến cho hỷ
giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay hỷ giác chi đã sanh được tu tập,
được làm cho viên mãn.
12) Và này các Tỷ-kheo, cái gì là món ăn khiến cho khinh
an giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay khinh an giác chi đã sanh được tu
tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có thân khinh an, tâm khinh
an. Ở đây, nếu như lý tác ý được làm cho sung mãn, thời
chính cái này là món ăn khiến cho khinh an giác chi chưa sanh được sanh
khởi, hay khinh an giác chi đã sanh được tu tập, được làm cho viên mãn.
13) Và này các Tỷ-kheo, cái gì là món ăn khiến cho
định giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay định giác chi đã sanh được tu
tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có tịnh chỉ tướng, bất
loạn tướng. Ở đây, nếu như lý tác ý được làm cho sung mãn,
thời chính cái này là món ăn khiến cho định giác chi chưa sanh được
sanh khởi, hay định giác chi đã sanh được tu tập, được làm cho viên mãn.
14) Và này các Tỷ-kheo, cái gì là món ăn khiến cho xả
giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay xả giác chi đã sanh được tu tập,
được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có các pháp trú xứ cho xả giác
chi. Ở đây, nếu như lý tác ý được làm cho sung mãn, thời
chính cái này là món ăn khiến cho xả giác chi chưa sanh được sanh khởi,
hay xả giác chi đã sanh được tu tập, được làm cho viên mãn.
III. Không Phải Món Ăn Cho Các Triền Cái
15) -- Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải món ăn
khiến cho dục tham chưa sanh được sanh khởi, hay dục tham đã sanh được
tăng trưởng, quảng đại? Này các Tỷ-kheo, có bất tịnh tướng. Ở
đây, nếu như lý tác ý được làm cho sung mãn, thời chính cái
này không phải là món ăn khiến cho dục tham chưa sanh được sanh khởi, hay
dục tham đã sanh được tăng trưởng, quảng đại.
16) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải món ăn khiến
cho sân chưa sanh được sanh khởi, hay sân đã sanh được tăng trưởng, quảng
đại? Này các Tỷ-kheo, có từ tâm giải thoát. Ở đây, nếu như
lý tác ý được làm cho sung mãn, thời chính cái này không phải là
món ăn khiến cho sân chưa sanh được sanh khởi, hay sân đã sanh được
tăng trưởng, quảng đại.
17) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải món ăn khiến
cho hôn trầm thụy miên chưa sanh được sanh khởi, hay hôn trầm thụy miên đã
sanh được tăng trưởng, quảng đại? Này các Tỷ-kheo, có phát cần giới,
tinh cần giới, dõng mãnh giới. Ở đây, nếu như lý tác ý
được làm cho sung mãn, thời chính cái này không phải là món ăn khiến
cho hôn trầm thụy miên chưa sanh được sanh khởi, hay hôn trầm thụy miên đã
sanh được tăng trưởng, quảng đại.
18) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải món ăn khiến
cho trạo hối chưa sanh được sanh khởi, hay trạo hối đã sanh được tăng
trưởng, quảng đại? Này các Tỷ-kheo, có tâm chỉ tịnh. Ở đây,
nếu như lý tác ý được làm cho sung mãn, thời chính cái này
không phải là món ăn khiến cho trạo hối chưa sanh được sanh khởi, hay
trạo hối đã sanh được tăng trưởng, quảng đại.
19) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải món ăn khiến
cho nghi hoặc chưa sanh được sanh khởi, hay nghi hoặc đã sanh được tăng
trưởng, quảng đại? Này các Tỷ-kheo, có pháp thiện và bất thiện,
có pháp có tội và không có tội, có pháp liệt và thắng, có pháp dự
phần vào đen và trắng. Ở đây, nếu như lý tác ý được làm
cho sung mãn, thời chính cái này không phải là món ăn khiến cho nghi hoặc
chưa sanh được sanh khởi, hay nghi hoặc đã sanh được tăng trưởng, quảng
đại.
IV. Không Phải Là Món Ăn Cho Các Giác Chi
20) -- Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải là món ăn
khiến cho niệm giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay niệm giác chi
đã sanh được tu tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có các
pháp trú xứ cho niệm giác chi. Ở đây, nếu phi như lý tác
ý được làm cho sung mãn, thời chính cái này không phải món ăn khiến
niệm giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay niệm giác chi đã sanh
được tu tập, được làm cho viên mãn.
21) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải là món ăn
khiến cho trạch pháp giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay trạch pháp
giác chi đã sanh được tu tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo,
có các pháp thiện và bất thiện, có tội và không có tội, liệt và
thắng, dự phần vào đen và trắng. Ở đây, nếu phi như lý tác
ý được làm cho sung mãn, thời chính cái này không phải là món ăn
khiến cho trạch pháp giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay trạch pháp
giác chi đã sanh được tu tập, được làm cho viên mãn.
22) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải là món ăn
khiến cho tinh tấn giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay tinh tấn giác chi
đã sanh được tu tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có phát
cần giới, tinh cần giới, dõng mãnh giới. Ở đây, nếu phi như lý
tác ý được làm cho sung mãn, thời chính cái này không phải là món ăn
khiến cho tinh tấn giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay tinh tấn giác chi
đã sanh được tu tập, được làm cho viên mãn.
23) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải món ăn khiến
cho hỷ giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay hỷ giác chi đã sanh
được tu tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có những pháp
trú xứ cho hỷ giác chi. Ở đây, nếu phi như lý tác ý
được làm cho sung mãn, thời chính cái này không phải món ăn khiến cho
hỷ giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay hỷ giác chi đã sanh được
tu tập, được làm cho viên mãn.
24) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải món ăn khiến
cho khinh an giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay khinh an giác chi đã sanh
được tu tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có thân khinh an,
tâm khinh an. Ở đây, nếu phi như lý tác ý, làm cho sung mãn,
thời chính cái này không phải món ăn khiến cho khinh an giác chi chưa sanh
được sanh khởi, hay khinh an giác chi đã sanh được tu tập, được làm cho
viên mãn.
25) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải món ăn khiến
cho định giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay định giác chi đã sanh được
tu tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có tịnh chỉ tướng, bất
loạn tướng. Ở đây, nếu phi như lý tác ý được làm cho sung
mãn, thời chính cái này không phải món ăn khiến cho định giác chi chưa
sanh được sanh khởi, hay định giác chi đã sanh được tu tập, được làm cho
viên mãn.
26) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải món ăn khiến
cho xả giác chi chưa sanh được sanh khởi, hay xả giác chi đã sanh được tu
tập, được làm cho viên mãn? Này các Tỷ-kheo, có các pháp trú xứ cho xả
giác chi. Ở đây, nếu phi như lý tác ý được làm cho sung mãn,
thời chính cái này không phải món ăn khiến cho xả giác chi chưa sanh
được sanh khởi, hay xả giác chi đã sanh được tu tập, được làm cho viên
mãn.
52.II. Pháp Môn (Pariyàya) (Tạp 27, 4, Ðại 2, 192a) (S.v,108)
1) ...
2) Rồi một số đông Tỷ-kheo, vào buổi sáng, đắp y, mang y
bát đi vào Sàvatthi để khất thực.
3) Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ : "Nay còn quá sớm
để đi vào Sàvatthi khất thực, vậy chúng ta hãy đi đến khu vườn của
các du sĩ ngoại đạo".
4) Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến khu vườn của các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo những lời chào
đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi
ngồi xuống một bên. Các du sĩ ngoại đạo nói với các Tỷ-kheo đang ngồi
một bên :
5) -- Này chư Hiền, Sa-môn Gotama có thuyết pháp như sau
cho các đệ tử : "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, sau khi đoạn tận
năm triền cái là những pháp làm uế nhiễm tâm, làm yếu ớt trí
tuệ, hãy như thật tu tập bảy giác chi". Này chư Hiền, chúng tôi
cũng thuyết pháp như vậy cho các đệ tử : "Hãy đến, này chư
Hiền, sau khi đoạn tận năm triền cái là những pháp làm uế nhiễm
tâm, làm yếu ớt trí tuệ, hãy như thật tu tập bảy giác chi".
6) Ở đây, này chư Hiền, cái gì là đặc thù (viseso),
cái gì là thù thắng (abhippayo), cái gì là sai biệt giữa Sa-môn Gotama và
chúng tôi, tức là về thuyết pháp hay về giáo giới?
7) Rồi các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ, không bác bỏ lời
nói của các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ, không bác bỏ, từ chỗ
ngồi đứng dậy họ ra đi với ý nghĩ : "Chúng ta sẽ được biết
ý nghĩa lời nói này từ nơi Thế Tôn".
8) Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi đi khất thực ở Sàvatthi, sau
buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
9) Ngồi một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn :
-- Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con, vào buổi sáng, đắp
y, cầm y bát và đi vào Sàvatthi để khất thực. Bạch Thế Tôn, rồi
chúng con suy nghĩ : "Nay còn quá sớm để đi vào Sàvatthi khất thực.
Vậy chúng ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo". Rồi, bạch
Thế Tôn, chúng con đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo; sau khi
đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo những lời chào đón hỏi thăm, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên.
Rồi bạch Thế Tôn, các du sĩ ngoại đạo ấy nói với chúng con đang ngồi
một bên : "Này chư Hiền, Sa-môn Gotama thuyết pháp như sau... tức
là về thuyết pháp hay về giáo giới?"
10) Rồi, bạch Thế Tôn, chúng con không tán thán, không bác
bỏ lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ, không bác bỏ, từ
chỗ ngồi đứng dậy chúng con ra đi với ý nghĩ : "Chúng ta sẽ
được hiểu lời nói này từ Thế Tôn".
11) -- Ðược nói vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải trả lời
với các du sĩ ngoại đạo như sau : "Này chư Hiền, có pháp môn nào,
do pháp môn ấy, năm triền cái được trở thành mười, bảy giác chi được
trở thành mười bốn?" Ðược đáp như vậy, này các Tỷ-kheo, các du
sĩ ngoại đạo sẽ không thể cắt nghĩa được, sẽ rơi vào khó khăn.
12) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, vấn đề này vượt
ngoài giới vức của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một ai ở Thiên
giới, thế giới này, ở Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng
Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người có thể làm thỏa mãn tâm với
câu trả lời cho những câu hỏi này, ngoại trừ Như Lai, hay đệ tử Như Lai,
hay những ai được nghe từ hai vị ấy.
I. Năm Trở Thành Mười
13) -- Và này các Tỷ-kheo, pháp môn nào, do y cứ pháp môn
ấy, năm triền cái trở thành mười?
14) Cái gì thuộc nội dục tham, này các Tỷ-kheo, cái ấy là
triền cái. Cái gì thuộc ngoại dục tham, cái ấy là triền cái. Gọi
là dục tham triền cái là có ý nghĩa này. Chính do pháp môn này nên
thành hai.
15) Cái gì thuộc về nội sân, này các Tỷ-kheo, cái ấy
là triền cái. Cái gì thuộc ngoại sân, cái ấy là triền cái. Gọi
là sân triền cái là có ý nghĩa này. Chính do pháp môn này nên thành
hai.
16) Cái gì thuộc về nội hôn trầm thụy miên, này các
Tỷ-kheo, cái ấy là triền cái. Cái gì thuộc ngoại hôn trầm thụy miên,
cái ấy là triền cái. Gọi là hôn trầm thụy miên là có ý nghĩa
này. Chính do pháp môn này nên thành hai.
17) Cái gì thuộc nội trạo hối, này các Tỷ-kheo, cái ấy là
triền cái. Cái gì thuộc ngoại trạo hối, cái ấy là triền cái. Gọi
là trạo hối triền cái là có ý nghĩa này. Chính do pháp môn này nên
thành hai.
18) Cái gì thuộc về nội nghi hoặc, này các Tỷ-kheo, cái
ấy là triền cái. Cái gì thuộc ngoại nghi hoặc, cái ấy là triền cái.
Gọi là nghi hoặc triền cái là có ý nghĩa này. Chính do pháp môn
này nên thành hai.
19) Này các Tỷ-kheo, chính là pháp môn này, do pháp môn
này, năm triền cái trở thành mười.
II. Bảy Trở Thành Mười Bốn
20) -- Và này các Tỷ-kheo, pháp môn nào, do y cứ pháp môn
ấy, bảy giác chi trở thành mười bốn?
21) Cái gì là niệm đối với nội pháp, này các Tỷ-kheo,
cái ấy là niệm giác chi. Cái gì là niệm đối với ngoại pháp, cái ấy
là niệm giác chi. Gọi là niệm giác chi là có ý nghĩa này.
Chính do pháp môn này nên thành hai.
22) Cái gì là quyết trạch, tư sát, quán sát với trí
tuệ đối với các nội pháp, này các Tỷ-kheo, cái ấy là trạch pháp
giác chi. Cái gì là quyết trạch, tư sát, quán sát đối với các ngoại
pháp, cái ấy là trạch pháp giác chi. Gọi là trạch pháp giác chi là có
ý nghĩa này. Chính do pháp môn này nên thành hai.
23) Cái gì là thân tinh tấn, này các Tỷ-kheo, cái ấy là
tinh tấn giác chi. Cái gì là tâm tinh tấn, cái ấy là tinh tấn giác chi.
Gọi là tinh tấn giác chi là có ý nghĩa này. Chính do pháp môn này
nên thành hai.
24) Cái gì là hỷ có tầm, có tứ, này các Tỷ-kheo, cái
ấy là hỷ giác chi. Cái gì là hỷ không tầm, không tứ, cái ấy là
hỷ giác chi. Gọi là hỷ giác chi là có ý nghĩa này. Chính do
pháp môn này nên thành hai.
25) Cái gì là thân khinh an, này các Tỷ-kheo, cái ấy là
khinh an giác chi. Cái gì là tâm khinh an, cái ấy là khinh an giác chi. Gọi
là khinh an giác chi là có ý nghĩa này. Chính do pháp môn này nên thành
hai.
26) Cái gì là định có tầm, có tứ, này các Tỷ-kheo, cái
ấy là định giác chi. Cái gì là định không tầm, không tứ, cái ấy là định
giác chi. Gọi là định giác chi là có ý nghĩa này. Chính do pháp môn
này nên thành hai.
27) Cái gì là xả đối với các nội pháp, này các Tỷ-kheo,
cái ấy là xả giác chi. Cái gì là xả đối với các ngoại pháp, cái ấy là
xả giác chi. Gọi là xả giác chi là có ý nghĩa này. Chính do pháp môn
này nên thành hai.
28) Này các Tỷ-kheo, chính là pháp môn này, y cứ pháp môn
này, bảy giác chi trở thành mười bốn.
53.III. Lửa (Tạp 27,3, Ðại 2, 191c) (S.v,112)
1) ...
2) Rồi một số đông Tỷ-kheo, vào buổi sáng, đắp y cầm y
bát, đi vào Sàvatthi để khất thực.
3-10) ... (Giống như kinh Pháp Môn 52)
11) -- Ðược nói vậy, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo
cần được trả lời như sau : "Này chư Hiền, khi tâm thụ động (linam),
trong khi ấy, tu tập giác chi nào là không phải thời, trong khi ấy, tu tập giác
chi nào là phải thời? Nhưng, này chư Hiền, trong khi tâm dao động
(uddhatam), trong khi ấy, tu tập giác chi nào là không phải thời, trong khi ấy,
tu tập giác chi nào là phải thời?" Ðược hỏi vậy, này các Tỷ-kheo,
các du sĩ ngoại đạo sẽ không thể cắt nghĩa được, sẽ rơi vào khó
khăn.
12) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, vấn đề này vượt
ngoài giới vức của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một ai ở Thiên
giới, thế giới này, ở Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng
Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người có thể làm thỏa mãn tâm với
câu trả lời cho những câu hỏi này, ngoại trừ Như Lai, hay đệ tử Như Lai,
hay những ai được nghe từ hai vị ấy.
I. Phi Thời
13)-- Trong khi tâm thụ động, này các Tỷ-kheo, trong khi ấy,
không phải thời là tu tập khinh an giác chi, không phải thời là tu tập định
giác chi, không phải thời là tu tập xả giác chi. Vì sao? Khi tâm thụ động,
này các Tỷ-kheo, thật khó làm tâm phát khởi nhờ những pháp này.
14) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người muốn đốt lên một
ngọn lửa nhỏ, người ấy ném vào đấy cỏ ướt, phân bò ướt, củi ướt,
để ngọn lửa ấy giữa mưa, gió và rắc bụi lên trên; người ấy có
thể nhen đỏ ngọn lửa nhỏ ấy không?
-- Thưa không, bạch Thế Tôn.
-- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tâm thụ động, trong
khi ấy, không phải thời là tu tập khinh an giác chi, không phải thời là tu tập
định giác chi, không phải thời là tu tập xả giác chi. Vì sao? Vì rằng, khi
tâm thụ động, thật khó làm tâm phát khởi nhờ những pháp này.
II. Phải Thời
15) -- Và này các Tỷ-kheo, trong khi tâm thụ động, trong khi
ấy, phải thời là tu tập trạch pháp giác chi, phải thời là tu tập tinh tấn
giác chi, phải thời là tu tập hỷ giác chi. Vì sao? Vì rằng, này các
Tỷ-kheo, khi tâm thụ động, thật dễ làm tâm phát khởi nhờ những pháp
này.
16) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người muốn đốt lên một
ngọn lửa nhỏ, người ấy ném vào đấy cỏ khô, phân bò khô, củi khô,
dùng miệng thổi, không có rắc bụi lên trên; người ấy có thể nhen
đỏ ngọn lửa ấy không?
-- Thưa có, bạch Thế Tôn.
-- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tâm thụ động, trong
khi ấy, phải thời là tu tập trạch pháp giác chi, phải thời là tu tập tinh tấn
giác chi, phải thời là tu tập hỷ giác chi. Vì sao? Vì rằng, này các
Tỷ-kheo, khi tâm thụ động, thật dễ làm tâm phát khởi nhờ những pháp
này.
III. Không Phải Thời
17) -- Và này các Tỷ-kheo, trong khi tâm dao động, trong khi
ấy, không phải thời là tu tập trạch pháp giác chi, không phải thời là tu tập
tinh tấn giác chi, không phải thời là tu tập hỷ giác chi. Vì sao? Vì rằng,
này các Tỷ-kheo, tâm dao động, thật khó được tịnh chỉ do những pháp
ấy.
18) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người muốn dập tắt một
đống lửa lớn. Ở đây, người ấy ném vào cỏ khô, phân bò khô và củi
khô, lấy miệng thổi, và không rắc bụi lên trên. Người ấy có thể
dập tắt đống lửa lớn ấy không?
-- Thưa không, bạch Thế Tôn.
-- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tâm dao động, không
phải thời là tu tập trạch pháp giác chi, không phải thời là tu tập tinh tấn
giác chi, không phải thời là tu tập hỷ giác chi. Vì sao? Vì rằng, tâm dao
động, thật không dễ được tịnh chỉ nhờ những pháp ấy.
IV. Phải Thời
19) -- Và này các Tỷ-kheo, trong khi tâm dao động, trong khi
ấy, phải thời là tu tập khinh an giác chi, phải thời là tu tập định giác chi,
phải thời là tu tập xả giác chi. Vì sao? Vì rằng, tâm dao động thật dễ
được tịnh chỉ nhờ những pháp này.
20) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người muốn dập tắt một
đống lửa lớn. Ở đây, người ấy ném vào cỏ ướt, ném vào phân bò
ướt, ném vào củi ướt, để giữa gió và mưa, và rắc bụi lên trên.
Người ấy có thể dập tắt ngọn lửa lớn ấy không?
-- Thưa có, bạch Thế Tôn.
-- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi tâm dao động, trong
khi ấy, phải thời là tu tập khinh an giác chi, phải thời là tu tập định giác
chi, phải thời là tu tập xả giác chi. Vì sao? Vì rằng, tâm dao động, thật dễ
được tịnh chỉ nhờ các pháp này.
21) Nhưng đối với niệm, này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng
lợi ích trong mọi trường hợp.
54.IV. Từ (Tạp 27,32, Ðại 2, 197b) (S.v,115)
1) Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Koliya, tại thị
trấn của dân Koliya tên là Haliddavasana.
2) Rồi một số đông Tỷ-kheo, vào buổi sáng, đắp y cầm y,
bát đi vào Haliddavasana để khất thực.
3) Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ : "Thật là quá sớm
để đi vào Haliddavasana khất thực. Vậy, chúng ta hãy đi đến khu vườn
của các du sĩ ngoại đạo".
4) Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại
đạo; sau khi đến nói lên với những du sĩ ngoại đạo ấy những lời chào
đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, họ
liền ngồi xuống một bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với các Tỷ-kheo
đang ngồi một bên:
5) -- Này chư Hiền, Sa-môn Gotama có thuyết pháp như sau
cho các đệ tử : "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, sau khi đoạn tận
năm triền cái, những pháp làm uế nhiễm tâm, làm yếu ớt trí
tuệ, hãy trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ; cũng
vậy, với phương thứ hai; cũng vậy, với phương thứ ba; cũng vậy, với phương
thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết
thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm
câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân... với tâm câu
hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả; cũng
vậy, với phương thứ hai; cũng vậy, với phương thứ ba; cũng vậy, với phương
thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết
thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm
câu hữu với xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân".
6) Này chư Hiền, chúng tôi cũng thuyết pháp cho các
đệ tử như sau : "Hãy đến, này chư Hiền, sau khi đoạn tận
năm triền cái, những pháp làm uế nhiễm tâm, làm yếu ớt trí
tuệ, hãy trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ... với
tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với
xả... không hận, không sân".
7) Ở đây, này chư Hiền, cái gì là đặc thù, cái gì
là thù thắng, cái gì là sai biệt giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi, tức là
về thuyết pháp hay về giáo giới?
Rồi các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ, không bác bỏ lời nói
các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ, không bác bỏ, từ chỗ ngồi
đứng dậy, họ ra đi với ý nghĩ : "Chúng ta sẽ được biết
ý nghĩa lời nói này từ nơi Thế Tôn".
8) Rồi các Tỷ-kheo ấy sau khi đi khất thực ở Haliddavasana,
sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến Thế
Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn :
9) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con, vào buổi sáng,
đắp y cầm y bát đi vào Haliddavasana để khất thực. Rồi, bạch Thế
Tôn, chúng con suy nghĩ như sau : "Thật là quá sớm để đi vào
Haliddavasana khất thực. Vậy chúng ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại
đạo". Rồi, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo... (như trên) ... Rồi chúng con, bạch Thế Tôn, không hoan
hỷ, không bác bỏ lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ,
không bác bỏ, từ chỗ ngồi đứng dậy, chúng con ra đi với ý nghĩ :
"Chúng ta sẽ được biết ý nghĩa lời nói này từ Thế
Tôn".
10) -- Ðược nói vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải nói với
các du sĩ ngoại đạo ấy như sau :
"Nhưng này chư Hiền, từ tâm giải thoát tu tập như
thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như
thế nào? Cứu cánh như thế nào? Và này chư Hiền, bi tâm giải
thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như
thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào? Và này chư
Hiền, hỷ tâm giải thoát... xả tâm giải thoát tu tập như thế nào?
Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào?
Cứu cánh như thế nào? " Khi được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo,
các du sĩ ngoại đạo sẽ không thể cắt nghĩa được, sẽ rơi vào khó
khăn.
11) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, vấn đề này vượt
ngoài giới vức của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một ai ở Thiên
giới, thế giới này ở Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng
Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người có thể làm thỏa mãn tâm với
câu trả lời cho những câu hỏi này, ngoại trừ Như Lai, hay đệ tử Như Lai,
hay những ai được nghe từ hai vị ấy.
12) Và này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát tu tập như
thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như
thế nào? Cứu cánh như thế nào?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với từ... tu tập xả giác chi câu hữu với từ, liên hệ
đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn
diệt, hướng đến từ bỏ. Nếu vị ấy muốn : "Ta sẽ trú với
tưởng ghê tởm đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây với
tưởng ghê tởm. Nếu vị ấy muốn : "Ta sẽ trú với tưởng không ghê
tởm đối với pháp ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê
tởm. Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm đối với pháp
không ghê tởm và pháp ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng ghê tởm.
Nếu vị ấy muốn : "Ta sẽ trú với tưởng không ghê tởm đối với pháp
ghê tởm và pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê
tởm. Nếu vị ấy muốn : "Từ bỏ cả hai không ghê tởm và ghê tởm, ta
sẽ trú xả, chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với xả, chánh
niệm tỉnh giác, hay đạt đến giải thoát được gọi là thanh tịnh,
vị ấy an trú. Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát là thanh tịnh tối
thượng, Ta tuyên bố như vậy. Ở đây là trí tuệ đối với Tỷ-kheo
không đạt tới giải thoát cao hơn.
13) Và này các Tỷ-kheo, bi tâm giải thoát tu tập như thế
nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế
nào? Cứu cánh như thế nào?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với bi... tu tập xả giác chi câu hữu với bi liên hệ đến
viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt,
hướng đến từ bỏ. Nếu vị ấy muốn : "Ta sẽ trú với tưởng ghê
tởm đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng ghê
tởm... Nếu vị ấy muốn : "Từ bỏ cả hai không ghê tởm và ghê tởm, ta
sẽ trú xả, chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với xả, chánh
niệm tỉnh giác. Vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt
các tưởng đối ngại, không tác ý các tưởng sai biệt, vị ấy nghĩ
rằng : "Hư không là vô biên", vị ấy đạt đến và trú Không vô
biên xứ. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng từ tâm giải thoát lấy Không vô
biên xứ làm tối thắng. Ở đây là trí tuệ của Tỷ-kheo không đạt
tới giải thoát cao hơn.
14) Và này các Tỷ-kheo, tu tập hỷ tâm giải thoát như
thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như
thế nào? Cứu cánh như thế nào?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với hỷ... tu tập xả giác chi câu hữu với hỷ liên hệ
đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn
diệt, hướng đến từ bỏ. Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với
tưởng ghê tởm đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây với
tưởng ghê tởm... Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ cả hai không ghê tởm và
ghê tởm, ta sẽ trú xả, chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với
xả, chánh niệm tỉnh giác... Vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn
toàn, vị ấy nghĩ rằng: "Thức là vô biên", vị ấy đạt đến và
trú Thức vô biên xứ. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hỷ tâm giải thoát
lấy Thức vô biên xứ làm tối thắng. Ở đây là trí tuệ của
Tỷ-kheo không đạt tơùi giải thoát cao hơn.
15) Và này các Tỷ-kheo, tu tập xả tâm giải thoát như
thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như
thế nào? Cứu cánh như thế nào?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi câu hữu với xả... tu tập xả giác chi câu hữu với xả liên hệ đến
viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt,
hướng đến từ bỏ. Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê
tởm đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng ghê
tởm. Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không ghê tởm đối với
pháp ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê tởm. Nếu vị
ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không ghê tởm đối với pháp ghê tởm và
pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê tởm.
Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ cả hai không ghê tởm và ghê tởm, ta sẽ trú
xả, chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với xả, chánh niệm
tỉnh giác. Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn với ý
nghĩ: "Không có vật gì", vị ấy chứng đạt và trú Vô sở hữu xứ. Ta
nói rằng, này các Tỷ-kheo, xả tâm giải thoát lấy Vô sở hữu xứ làm tối
thắng. Ở đây là trí tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát
cao hơn.
55. V. Sangàrava (S.v,121)
1) Sàvatthi...
2) Rồi Bà-la-môn Sangàrava đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, vị ấy liền ngồi xuống một bên.
Ngồi một bên, Bà-la-môn Sangàrava thưa với Thế Tôn:
3) -- Do nhân gì, do duyên gì, thưa Tôn giả Gotama, có khi các
chú thuật (mantà) mà tôi học thuộc lòng lâu ngày (sajjhàyakatà:đọc
tụng) lại không nhớ đến được, còn nói gì các chú thuật không được
học thuộc lòng? Do nhân gì, do duyên gì, thưa Tôn giả Gotama, có khi các
chú thuật mà tôi không học thuộc lòng lâu ngày, lại nhớ đến được,
còn nói gì các chú thuật được học thuộc lòng?
I
4) -- Này Bà-la-môn, khi trú với tâm bị dục tham (kàmaràga) xâm
chiếm, bị dục tham chi phối và không như thật rõ biết sự xuất ly khỏi
dục tham đã khởi lên; trong khi ấy, người ấy không như thật biết và
thấy lợi ích của mình; trong khi ấy, không như thật biết và thấy lợi ích
của người; trong khi ấy, không như thật biết và thấy lợi ích cả hai. Cho
nên, các chú thuật được học thuộc lòng lâu ngày lại không nhớ đến
được, còn nói gì các chú thuật không được học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước trộn lẫn với thuốc nhuộm
gôm lắc, hay màu đỏ tía, hay màu xanh, hay màu vàng, và ở đây một người
có mắt muốn ngắm bóng mặt của mình, không có thể như thật biết
được, thấy được. Cũng vậy, này Bà-la-môn, trong khi trú với tâm bị dục
tham xâm chiếm, bị dục tham chi phối, không như thật rõ biết sự xuất
ly khỏi dục tham đã khởi lên; trong khi ấy, người ấy không như thật biết
và thấy lợi ích của mình; trong khi ấy, không như thật biết và thấy lợi
ích của người; trong khi ấy, không như thật biết và thấy lợi ích cả hai.
Cho nên, các chú thuật được học thuộc lòng lâu ngày lại không nhớ
đến được, còn nói gì các chú thuật không được học thuộc lòng.
5) Lại nữa, này Bà-la-môn, khi trú với tâm bị sân xâm
chiếm, bị sân chi phối, không như thật biết sự xuất ly khỏi sân đã
khởi lên; trong khi ấy, người ấy không như thật biết và thấy lợi ích
của mình; trong khi ấy, không như thật biết và thấy lợi ích của người;
trong khi ấy, không như thật biết và thấy lợi ích cả hai. Cho nên, các
chú thuật được học thuộc lòng lâu ngày lại không thể nhớ đến
được, còn nói gì các chú thuật không được học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước được lửa đun sôi, sôi
lên sùng sục, sôi lên cuồn cuộn. Ở đây, một người có mắt muốn ngắm
mặt của mình, không thể như thật biết và thấy được. Cũng vậy, này
Bà-la-môn, trong khi trú với tâm bị sân xâm chiếm... Cho nên, các chú
thuật được học thuộc lòng không thể nhớ đến được, còn nói gì
các chú thuật không được học thuộc lòng.
6) Lại nữa, này Bà-la-môn, khi trú với tâm bị hôn trầm thụy
miên xâm chiếm, bị hôn trầm thụy miên chi phối, không như thật biết
sự xuất ly ra khỏi hôn trầm thụy miên đã khởi lên; trong khi ấy, người ấy
không như thật biết và thấy lợi ích của mình; trong khi ấy, không như
thật biết và thấy lợi ích của người; trong khi ấy, không như thật
biết và thấy lợi ích cả hai. Cho nên, các chú thuật được học thuộc
lòng lâu ngày lại không thể nhớ đến được, còn nói gì các chú
thuật không được học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước bị rong rêu che phủ.
Ở đây, một người có mắt muốn ngắm khuôn mặt của mình, không thể
như thật biết và thấy được. Cũng vậy, này Bà-la-môn, trong khi trú với
tâm bị hôn trầm thụy miên xâm chiếm... còn nói gì các chú thuật không
được học thuộc lòng.
7) Lại nữa, này Bà-la-môn, khi trú với tâm bị trạo hối xâm
chiếm, bị trạo hối chi phối, không như thật biết sự xuất ly khỏi trạo
hối đã khởi lên; trong khi ấy, người ấy không như thật biết và thấy
lợi ích của mình; trong khi ấy, không như thật biết và thấy lợi ích của
người; trong khi ấy, không như thật biết và thấy lợi ích cả hai. Cho nên,
các chú thuật được học thuộc lòng lâu ngày lại không thể nhớ
đến được, còn nói gì các chú thuật không được học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước bị gió thổi, dao động,
chấn động, nổi sóng. Ở đây, một người có mắt muốn ngắm khuôn mặt của
mình, không thể như thật biết và thấy được. Cũng vậy, này
Bà-la-môn, khi trú với tâm bị trạo hối xâm chiếm... còn nói gì các chú
thuật không được học thuộc lòng.
8) Lại nữa, này Bà-la-môn, trong khi trú với tâm bị nghi hoặc
xâm chiếm, bị nghi hoặc chi phối, và không như thật biết sự xuất ly
khỏi nghi hoặc đã khởi lên; trong khi ấy, người ấy không như thật biết
và thấy sự lợi ích của mình; trong khi ấy, không như thật biết và thấy
sự lợi ích của người; trong khi ấy, không như thật biết và thấy sự lợi
ích cả hai. Cho nên, các chú thuật được học thuộc lòng lâu ngày lại
không thể nhớ đến được, còn nói gì các chú thuật không được
học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước bị khuấy động, khuấy
đục, khuấy bùn, đặt trong bóng tối. Ở đây, một người có mắt muốn
ngắm khuôn mặt của mình, không thể như thật biết và thấy được.
Cũng vậy, này Bà-la-môn, khi trú với tâm bị nghi hoặc xâm chiếm, bị nghi
hoặc chi phối... còn nói gì các chú thuật không được học thuộc lòng.
9) Ðây là nhân, đây là duyên, này Bà-la-môn, có khi các chú
thuật được học thuộc lòng lâu ngày lại không thể nhớ đến
được, còn nói gì các chú thuật không được học thuộc lòng.
II
10) -- Này Bà-la-môn, khi trú với tâm không bị dục tham xâm
chiếm, không bị dục tham chi phối, lại như thật rõ biết sự xuất ly
của dục tham đã khởi lên; trong khi ấy, người ấy như thật biết và thấy
lợi ích của mình; trong khi ấy, như thật biết và thấy lợi ích của
người; trong khi ấy, như thật biết và thấy lợi ích cả hai. Cho nên, các
chú thuật không được học thuộc lòng lâu ngày được nhớ đến, còn
nói gì các chú thuật đã được học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước không trộn lẫn với thuốc
gôm lắc, hay màu đỏ tía, hay màu xanh, hay màu vàng. Ở đây, một người
có mắt muốn ngắm bóng mặt của mình, có thể như thật biết và thấy
được. Cũng vậy, này Bà-la-môn, khi trú với tâm không bị dục tham xâm
chiếm... còn nói gì các chú thuật đã được học thuộc lòng.
11) Lại nữa, này Bà-la-môn, khi trú với tâm không bị sân xâm
chiếm... còn nói gì các chú thuật đã được học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước không được lửa đun
sôi, không sôi lên sùng sục, không sôi lên cuồn cuộn. Ở đây, một
người có mắt muốn ngắm bóng mặt của mình, có thể như thật biết và
thấy được. Cũng vậy, này Bà-la-môn, khi trú với tâm không bị sân xâm
chiếm, không bị sân chi phối... còn nói gì các chú thuật đã được
học thuộc lòng.
12) Lại nữa, này Bà-la-môn, khi trú với tâm không bị hôn trầm
thụy miên xâm chiếm, không bị hôn trầm thụy miên chi phối... còn nó gì
các chú thuật đã được học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước không bị rong rêu che
phủ. Ở đây, một người có mắt muốn ngắm bóng mặt của mình, có thể
như thật biết và thấy được. Cũng vậy, này Bà-la-môn, trong khi trú với
tâm không bị hôn trầm thụy miên xâm chiếm, không bị hôn trầm thụy miên
chi phối... còn nói gì các chú thuật đã được học thuộc lòng.
13) Lại nữa, này Bà-la-môn, khi trú với tâm không bị trạo hối
xâm chiếm, không bị trạo hối chi phối... còn nói gì các chú thuật đã
được học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước không bị gió thổi, không
bị dao động, không bị chấn động, không bị nổi sóng. Ở đây, một người
có mắt muốn ngắm bóng mặt của mình, có thể như thật biết và thấy
được. Cũng vậy, này Bà-la-môn, trong khi trú với tâm không bị trạo hối xâm
chiếm, không bị trạo hối chi phối... còn nói gì các chú thuật đã được
học thuộc lòng.
14) Lại nữa, này Bà-la-môn, trong khi trú với tâm không bị nghi
hoặc xâm chiếm, không bị nghi hoặc chi phối... còn nói gì các chú thuật
đã được học thuộc lòng.
Ví như, này Bà-la-môn, một bát nước trừng tịnh, trong sáng,
không bị khuấy động, đặt giữa ánh sáng. Ở đây, một người có mắt
muốn ngắm bóng mặt của mình, có thể như thật biết và thấy được.
Cũng vậy, này Bà-la-môn, trong khi trú với tâm không bị nghi hoặc xâm
chiếm, không bị nghi hoặc chi phối và như thật biết sự xuất ly khỏi
nghi hoặc đã khởi lên; trong khi ấy, người ấy như thật biết và thấy lợi
ích của mình; trong khi ấy, như thật biết và thấy lợi ích của người;
trong khi ấy, như thật biết và thấy lợi ích cả hai. Cho nên, các chú
thuật không được học thuộc lòng lâu ngày được nhớ đến, còn nói
gì các chú thuật đã được học thuộc lòng.
15) Ðây là nhân, đây là duyên, này Bà-la-môn, có khi các chú
thuật không được học thuộc lòng lâu ngày lại có thể nhớ đến
được, còn nói gì các chú thuật đã được học thuộc lòng.
16) Có bảy giác chi này, này Bà-la-môn, không chướng ngại,
không triền cái, không làm uế nhiễm tâm, được tu tập, được làm cho
sung mãn, đưa đến chứng ngộ quả minh và giải thoát. Thế nào là bảy?
Niệm giác chi, này Bà-la-môn, không phải là chướng ngại, triền cái,
không làm uế nhiễm tâm, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa
đến chứng ngộ quả minh và giải thoát... Xả giác chi, không phải là
chướng ngại, triền cái, không làm uế nhiễm tâm, được tu tập, được
làm cho sung mãn, đưa đến chứng ngộ quả minh và giải thoát. Bảy giác chi
này, này Bà-la-môn, không phải là chướng ngại, triền cái, không làm
uế nhiễm tâm, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến chứng
ngộ quả minh và giải thoát.
17) Khi được nói vậy, Bà-la-môn Sangàrava bạch Thế Tôn:
-- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn!... từ nay cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.
56. VI. Abhaya (Vô úy) (Tạp 27,1, Ðại 2,191a) (S.v,126)
1) Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), tại núi Linh
Thứu.
2) Rồi hoàng tử Abhaya đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, hoàng tử Abhaya
bạch Thế Tôn:
3) -- Bạch Thế Tôn, Puurana Kassapa nói như sau:
-- "Không có nhân, không có duyên để không biết,
không thấy. Không biết, không thấy không có nhân, không có duyên. Không
có nhân, không có duyên để biết, để thấy. Biết và thấy
không có nhân, không có duyên". Ở đây, Thế Tôn đã nói như
thế nào?
4) -- Này Hoàng tử, có nhân, có duyên để không biết,
để không thấy. Không biết, không thấy có nhân, có duyên. Này Hoàng
tử, có nhân, có duyên để biết, để thấy. Biết và thấy có
nhân, có duyên.
I
5) -- Do nhân nào, do duyên nào, bạch Thế Tôn, để không
biết, để không thấy? Như thế nào không biết, không thấy có
nhân, có duyên?
6) -- Này Hoàng tử, khi nào trú với tâm bị dục tham xâm
chiếm, bị dục tham chi phối và như thật không biết, không thấy sự
xuất ly khỏi dục và tham đã sanh; đây là nhân, đây là duyên, này Hoàng
tử, để không biết, để không thấy. Như vậy, không biết, không
thấy có nhân, có duyên.
7) Lại nữa, này Hoàng tử, khi nào trú với tâm bị sân xâm
chiếm, bị sân chi phối...
8) Lại nữa, này Hoàng tử, khi nào trú với tâm bị hôn trầm
thụy miên xâm chiếm, bị hôn trầm thụy miên chi phối...
9) Lại nữa, này Hoàng tử, khi nào trú với tâm bị trạo hối xâm
chiếm, bị trạo hối chi phối...
10) Lại nữa, này Hoàng tử, khi nào trú với tâm bị nghi hoặc
xâm chiếm, bị nghi hoặc chi phối, và thật sự không biết, không thấy
sự xuất ly khỏi nghi hoặc đã sanh; đây là nhân, đây là duyên, này Hoàng
tử, để không biết, không thấy. Như vậy, không biết, không thấy
có nhân, có duyên.
11) -- Bạch Thế Tôn, pháp môn này được gọi là gì?
-- Này Hoàng tử, được gọi là các triền cái.
-- Thật vậy, chúng là triền cái, bạch Thế Tôn. Thật
vậy, chúng là triền cái, bạch Thiện Thệ. Chỉ bị chinh phục bởi
một triền cái mà thôi, bạch Thế Tôn, cũng không có thể biết
như thật, thấy như thật, còn nói gì bị cả năm triền cái chinh phục.
II
12) -- Nhưng, bạch Thế Tôn, do nhân nào, do duyên nào để
biết, để thấy? Như thế nào biết và thấy có nhân, có duyên?
13) -- Ở đây, này Hoàng tử, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Vị ấy nhờ tâm được tu tập
niệm giác chi nên như thật biết và thấy. Ðây là nhân, đây là
duyên, này Hoàng tử, để biết, để thấy. Như vậy, biết và
thấy có nhân, có duyên.
14-18) Lại nữa, này Hoàng tử, Tỷ-kheo...
19) Lại nữa, này Hoàng tử, Tỷ-kheo tu tập xả giác chi liên
hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Vị ấy nhờ tâm được tu tập xả giác
chi nên như thật biết và thấy. Ðây là nhân, đây là duyên để
biết, để thấy. Như vậy, thấy và biết có nhân, có duyên.
20) -- Bạch Thế Tôn, pháp môn này được gọi là gì?
-- Này Hoàng tử, được gọi là các giác chi.
-- Thật vậy, chúng là giác chi, bạch Thế Tôn. Thật vậy,
chúng là giác chi, bạch Thiện Thệ. Bạch Thế Tôn, chỉ được đầy
đủ với một giác chi mà thôi đã có thể như thật thấy và biết, còn
nói gì đầy đủ cả bảy giác chi.
Bạch Thế Tôn, sự mệt nhọc về thân và mệt
nhọc về tâm khi con leo lên núi Linh Thứu đã đươc khinh an, nhẹ nhàng
và pháp đã được con hoàn toàn chứng đắc.
VII. Phẩm Hơi Thở Vô Hơi Thở Ra
57. I. Bộ Xương (Tạp 27,38, Ðại 2,198a) (S.v,129)
I. Quả Lớn, Lợi Ích Lớn
1) Sàvatthi...
2) -- Tu tập cốt tưởng, này các Tỷ-kheo, làm cho sung mãn,
được quả lớn, được lợi ích lớn.
3) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng tu tập như thế nào, làm
cho sung mãn như thế nào, đưa đến quả lớn, đưa đến lợi ích
lớn?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với cốt tưởng liên hệ đến viễn ly, liên hệ
đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ...
tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng liên hệ đến viễn ly, liên
hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ
bỏ.
5) Này các Tỷ-kheo, cốt tưởng được tu tập như vậy, được
làm cho sung mãn như vậy, có quả lớn, có lợi ích lớn.
II. Trí Và Bất Hoàn (Annàsativà)
1) ...
2) -- Tu tập, làm cho sung mãn cốt tưởng, này các Tỷ-kheo,
một trong hai quả được chờ đợi: Ngay trong hiện tại được Chánh trí, hay
nếu có dư y, chứng được Bất hoàn.
3) Tu tập cốt tưởng như thế nào, làm cho sung mãn như
thế nào, này các Tỷ-kheo, một trong hai quả được chờ đợi: Ngay trong
hiện tại được Chánh trí, hay nếu có dư y, chứng được Bất hoàn?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với cốt tưởng... tu tập xả giác chi câu hữu với cốt tưởng
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
5) Tu tập cốt tưởng như vậy, được làm cho sung mãn như vậy,
này các Tỷ-kheo, một trong hai quả được chờ đợi: Ngay trong hiện tại
được Chánh trí, hay nếu có dư y, chứng được Bất hoàn.
III. Nghĩa Lợi Lớn
1) ...
2) -- Cốt tưởng, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm
cho sung mãn, đưa đến nghĩa lợi lớn.
3) Cốt tưởng, tu tập như thế nào, làm cho sung mãn như
thế nào, này các Tỷ-kheo, đưa đến nghĩa lợi lớn?... (Như số 4,5
đoạn trên).
IV. An Ổn Lớn Khỏi Khổ Ách
(Như kinh trên, chỉ khác là đưa đến an ổn lớn, khỏi khổ
ách)
V. Hứng Khởi Lớn (Samvegà) (S.v,130)
(Như trên, chỉ khác là đưa đến hứng khởi lớn)#
VI. Lạc Trú (S.v,131)
(Như kinh trên, chỉ khác là đưa đến lạc trú)#
58. II. Côn Trùng Ăn (Pulavaka)
I-VI) Tu tập tưởng bị côn trùng ăn, này các Tỷ-kheo...
59.III. Xanh Bầm (Vinilaka)
I-VI. Tu tập tưởng xác bị xanh bầm, này các Tỷ-kheo...
60. IV. Bị Nứt Nẻ (Vicchiddaka)
I-VI. Tu tập tưởng xác bị nứt nẻ, này các Tỷ-kheo...
61.V. Sưng Phồng Lên (Uddhumàtaka)
I-VI. Tu tập tưởng xác bị sưng phồng lên, này các
Tỷ-kheo...
62. VI. Từ (Tạp 27,33, Ðại 2,197c)
I-VI. Tu tập từ tâm, này các Tỷ-kheo...
63. VII. Bi
I-VI. Tu tập bi tâm, này các Tỷ-kheo...
64. VIII. Hỷ
I-VI. Tu tập hỷ tâm, này các Tỷ-kheo...
65. IX. Xả
I-VI. Tu tập xả tâm, này các Tỷ-kheo...
66. X. Hơi Thở Vô Hơi Thở Ra
I-VI. Tu tập hơi thở vô hơi thở ra, này các Tỷ-kheo...
VIII. Phẩm Ðoạn Diệt (S.v,132)
67. I. Bất Tịnh (Tạp 27,30, Ðại 2,197a)
I-VI. Tu tập tưởng bất tịnh, này các Tỷ-kheo...
68.II. Chết (Tạp 27,31, Ðại 2,197b)
I-VI. Tu tập tưởng chết, này các Tỷ-kheo...
69. III. Ghê Tởm (Tạp 27,38, Ðại 2,198b)
I-VI. Tu tập tưởng ghê tởm đối với đồ ăn, này các
Tỷ-kheo...
70. IV. Bất Khả Lạc Hay Toàn Thế Giới
I-VI. Tu tập tưởng bất khả lạc đối với toàn thế giới, này
các Tỷ-kheo...
71.V. Vô Thường (Tạp 27,37, Ðại 2,198a)
I-VI. Tu tập tưởng vô thường, này các Tỷ-kheo...
72. VI. Khổ (Tạp 27,38, Ðại 2,198a)
I-VI. Tu tập khổ tưởng, này các Tỷ-kheo...
73. VII. Vô Ngã
I-VI. Tu tập tưởng vô ngã, này các Tỷ-kheo...
74. VIII. Ðoạn Tận
I-VI. Tu tập tưởng đoạn tận, này các Tỷ-kheo...
75. IX. Ly Tham
I-VI. Tu tập tưởng ly tham, này các Tỷ-kheo...
76. X. Ðoạn Diệt
I. Quả Lớn, Lợi Ích Lớn (S.v,133)
1) ...
2) -- Tu tập tưởng đoạn diệt, làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, được quả lớn, được lợi ích lớn.
3) Và này các Tỷ-kheo, tu tập tưởng đoạn diệt như
thế nào...?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt...
5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn như
vậy, này các Tỷ-kheo, được quả lớn, được lợi ích lớn.
II. Trí Và Bất Hoàn
2) -- Tu tập tưởng đoạn diệt, làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, một trong hai quả được chờ đợi: Ngay trong hiện tại được
Chánh trí, hay nếu có dư y, chứng được Bất hoàn.
3) Tu tập như thế nào, làm cho sung mãn tưởng đoạn diệt
như thế nào, này các Tỷ-kheo...?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt...
5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn như
vậy, này các Tỷ-kheo...
III. IV, V, VI. Nghĩa Lợi Lớn, An Ổn Lớn Khỏi Khổ Ách,
Hứng Khởi Lớn, Lạc Trú (S.v,133)
1) ...
2) -- Tưởng đoạn diệt được tu tập, được làm cho sung
mãn, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa đến an ổn lớn khỏi các khổ ách,
đưa đến hứng khởi lớn, đưa đến lạc trú lớn.
3) Tu tập đoạn diệt tưởng như thế nào, làm cho sung mãn
như thế nào, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa đến an ổn lớn khỏi
các khổ ách, đưa đến hứng khởi lớn, đưa đến lạc trú lớn?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với tưởng đoạn diệt... tu tập xả giác chi câu hữu với
tưởng đoạn diệt liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ...
5) Tu tập tưởng đoạn diệt như vậy, làm cho sung mãn như
vậy, này các Tỷ-kheo, đưa đến nghĩa lợi lớn, đưa đến an ổn
lớn khỏi các khổ ách, đưa đến hứng khởi lớn, đưa đến lạc trú
lớn.
IX. Phẩm Sông Hằng Quảng Thuyết
77. I. Hướng Về Ðông
(S.v, 134)#
1) ...
2) - Ví như, này các Tỷ Kheo, Sông Hằng thiên về phương
Ðông, hướng về phương Ðông, xuôi về phương Ðông. Cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập Bảy Giác Chi làm cho sung mãn Bảy Giác Chi,
thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về
Niết-bàn.
3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi.... tu tập xả giác chi liên hệ đến viễn ly, liên hệ
đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập bảy giác chi, thiên về
Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.
78-88. II - XII (S.v,134)
(Cho đến phẩm Tầm Cầu, như trên)#
X. Phẩm Không Phóng Dật
89-98. I-X. (S.v,135)
-- Này các Tỷ-kheo, như các loài hữu tình không chân, hay
có hai chân, hay có bốn chân, hay có nhiều chân...
(Như trên, theo đoạn bảy giác chi)#
XI. Phẩm Cần Dùng Sức Mạnh
99-100. I-XII. (S.v,135)
-- Này các Tỷ-kheo, ví như các hành động cần phải dùng
sức mạnh...
(Như trên, theo đoạn bảy giác chi)#
XII. Phẩm Tầm Cầu
101-110. I-XII . (S.v,136)
-- Có ba sự tầm cầu, này các Tỷ-kheo. Thế nào là ba?
Tầm cầu dục, tầm cầu hữu, tầm cầu Phạm hạnh...
(Như trên, theo đoạn bảy giác chi)#
XIII. Phẩm Bộc Lưu
111-119 I-IX. (S.v,136)
1) Nhân duyên ở Sàvatthi...
2) -- Có bốn bộc lưu, này các Tỷ-kheo. Thế nào là bốn?
Dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu...
120.X. Thượng Phần Kiết Sử (S.v,136)
1) ...
2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm thượng phần kiết sử.
Thế nào là năm? Tham sắc giới, tham vô sắc giới, mạn, trạo cử, vô minh.
Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm thượng phần kiết sử.
3) Này các Tỷ-kheo, với mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn
diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, bảy giác chi cần phải tu tập.
Thế nào là bảy?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi... tu tập xả giác chi liên hệ đến viễn ly, liên hệ
đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
5) Này các Tỷ-kheo, vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn
diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, bảy giác chi này cần
phải tu tập.
XIV. Phẩm Sông Hằng Quảng Thuyết
121. I. (S.v,137)
1) ...
2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng thiên về
phương Ðông, hướng về phương Ðông, xuôi về phương Ðông. Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập bảy giác chi, thiên về
Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.
3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi... tu tập xả giác chi với mục đích nhiếp phục tham, với mục
đích nhiếp phục sân, với mục đích nhiếp phục si. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo... xuôi về Niết-bàn.
122-132. II-XII. (S.v,138)
(Như trên, cho đến phẩm Tầm Cầu) ...
XV. Phẩm Không Phóng Dật (Nhiếp
phục tham)
132-142. I-X . (S.v,138)
Gồm các kinh:
Chân Của Như Lai, Nóc Nhọn, Căn Rễ, Với Lõi, Cây, Hoa
Lý, Vua, Mặt Trăng, Mặt Trời, và Vải là thứ mười.
XVI. Phẩm Cần Dùng Sức
Mạnh(Nhiếp phục tham)
143-154. I-XII. (S.v,138)
Gồm các kinh:
Sức Mạnh, Hột Giống, Rắn, Cây, Ghè, Râu Lúa Mì, Hư Không,
Mây, Tàu, Thuyền, Khách, Sông.
XVII. Phẩm Tầm Cầu (Nhiếp phục
tham)
155-164 I-X (S.v, 139)
Gồm các kinh:
Tầm Cầu, Mạn, Lậu Hoặc, Hữu, Khổ, Chướng Ngại, Vết Nhơ,
Ðau Ðớn, Thọ, Ái, Khát.
XVIII.Phẩm Bộc Lưu
165-174. I-IX. (S.v,139)
1) Nhân duyên ở Sàvatthi...
2) -- Này các Tỷ-kheo, có bốn bộc lưu này. Thế nào là
bốn? Dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu...
120.X. Thượng Phần Kiết Sử (S.v,136)
1) ...
2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm thượng phần kiết sử.
Thế nào là năm? Tham sắc giới, tham vô sắc giới, mạn, trạo cử, vô minh.
Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm thượng phần kiết sử.
3) Này các Tỷ-kheo, với mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn
diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, bảy giác chi cần phải
tu tập. Thế nào là bảy?...
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi... tu tập xả giác chi liên hệ đến viễn ly, liên hệ
đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
5) Này các Tỷ-kheo, vì mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn
diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, bảy giác chi này cần
phải tu tập.
XIV. Phẩm Sông Hằng Quảng Thuyết
121. I. (S.v,137)
1) ...
2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng thiên về
phương Ðông, hướng về phương Ðông, xuôi về phương Ðông. Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập bảy giác chi, thiên về
Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.
3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi... tu tập xả giác chi với mục đích nhiếp phục tham, với mục
đích nhiếp phục sân, với mục đích nhiếp phục si. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo... xuôi về Niết-bàn.
122-132. II-XII. (S.v,138)
(Như trên, cho đến phẩm Tầm Cầu) ...
XV. Phẩm Không Phóng Dật (Nhiếp
phục tham)
132-142. I-X. (S.v,138)
Gồm các kinh:
Chân Của Như Lai, Nóc Nhọn, Căn Rễ, Với Lõi, Cây, Hoa
Lý, Vua, Mặt Trăng, Mặt Trời, và Vải là thứ mười.
XVI. Phẩm Cần Dùng Sức Mạnh
(Nhiếp phục tham)#
143-154. I-XII . (S.v,138)
Gồm các kinh:
Sức Mạnh, Hột Giống, Rắn, Cây, Ghè, Râu Lúa Mì, Hư Không,
Mây, Tàu, Thuyền, Khách, Sông.
XVII. Phẩm Tầm Cầu (Nhiếp phục
tham)
155-164 I-X (S.v, 139)
Gồm các kinh:
Tầm Cầu, Mạn, Lậu Hoặc, Hữu, Khổ, Chướng Ngại, Vết Nhơ,
Ðau Ðớn, Thọ, Ái, Khát.
XVIII. Phẩm Bộc Lưu
165-174. I-IX. (S.v,139)
1) Nhân duyên ở Sàvatthi...
2) -- Này các Tỷ-kheo, có bốn bộc lưu này. Thế nào là
bốn? Dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu..
175. X. Thượng Phần Kiết Sử (S.v,139)
1) ...
2) -- Này các Tỷ-kheo, có năm thượng phần kiết sử.
Thế nào là năm? Tham sắc giới, tham vô sắc giới, mạn, trạo cử, vô minh.
Ðây là năm thượng phần kiết sử.
3) Này các Tỷ-kheo, với mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn
diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, bảy giác chi cần phải
tu tập. Thế nào là bảy?
4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi... tu tập xả giác chi với mục đích nhiếp phục tham, nhiếp
phục sân, nhiếp phục si, nhập vào bất tử, lấy bất tử làm tối thượng,
lấy bất tử làm cứu cánh, thiên về Niết-bàn, hướng về
Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.
5) Này các Tỷ-kheo, với mục đích thắng tri, liễu tri, đoạn
diệt, đoạn tận năm thượng phần kiết sử này, bảy giác chi này cần
phải tu tập.