Kinh Tevijja (Tam minh)#
Trường Bộ Kinh
Digha Nikaya
13. Kinh Tevijja (Tam minh)
(Tevijja sutta)
1. N hư vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn đang du hành ở Kosala
(Câu-tát-la) cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị và đi
đến một làng Bà-la-môn ở Kosala tên là Manasàkata. Tại đây, ở
Manasakata, Thế Tôn trú tại một vườn xoài trên bờ sông Aciravati
(A-trí-la-phạt-để), phía Bắc làng Manasàkata.
2. Lúc bấy giờ, nhiều Bà-la-môn trứ danh, đại phú hào ở tại
Manasàkata như Bà-la-môn Canki (Thường-già), Bà-la-môn Tàrukkha (Ða-lê-xa)
Bà-la-môn Pokkharasàti (Phí-già-la-bà-la), Bà-la-môn Jànussoni (Sanh Lậu),
Bà-la-môn Todeyya (Ðạo-đề-da) và nhiều Bà-la-môn trứ danh, đại phú
hào khác.
3. Lúc bấy giờ, một cuộc nghị luận về chánh đạo và tà đạo khởi lên
giữa Vàsettha (Bà-tất-sá) và Bhàradvàja (Bạt-la-đà-phạn-xà) trong khi đi
bách bộ để tĩnh dưỡng, vừa đi vừa suy nghĩ tư duy.
4. Thanh niên Bà-la-môn Vàsettha nói:
- Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng
trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo. Ðó là con đường do
Bà-la-môn Pokkharasàti giảng dạy;
5. Thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja nói:
- Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng
trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo, đó là con đường do
Bà-la-môn Tàrukkha giảng dạy.
6. Thanh niên Bà-la-môn Vàsettha không thể thuyết phục được thanh
niên Bà-la-môn Bhàradvàja và thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja, cũng không
thể thuyết phục được thanh niên Bà-la-môn Vàsettha.
7. Khi ấy thanh niên Bà-la-môn Vàsettha nói với thanh niên Bà-la-môn
Bhàradvàja:
- Này Bhàradvàja, Sa-môn Gotama là Thích tử, xuất gia từ dòng họ
Thích-ca, nay trú ở Manasàkata, tại một vườn xoài trên bờ sông Aciravati,
phía Bắc làng Manasàkata. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền
đi về Tôn giả Gotama: "Ngài là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng
Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn". Này
Bhàradvàja, hãy đến Sa-môn Gotama và hỏi Sa-môn Gotama về nghĩa lý
này, và Sa-môn Gotama trả lời như thế nào, chúng ta sẽ như vậy thọ
trì.
- Tôn giả, xin vâng!
Thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja trả lời với thanh niên Bà-la-môn Vàsettha.
8. Lúc bấy giờ hai thanh niên Bà-la-môn Vàsettha và Bhàradvàja đến
Thế Tôn, khi đã đến liền nói những lời chào đón hỏi thăm xã
giao với Thế Tôn và ngồi xuống một bên, khi ngồi xuống một bên, thanh
niên Bà-la-môn Vàsettha bạch Thế Tôn:
- Tôn giả Gotama, một cuộc nghị luận về chánh đạo và tà đạo khởi
lên giữa hai chúng tôi trong khi đi bách bộ để tĩnh dưỡng vừa đi vừa
suy nghĩ, tư duy. Tôi nói như vầy: "Ðây là trực đạo, đây là chánh
đạo, hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực
hành theo, đó là con đường do Bà-la-môn Pokkharasàti giảng dạy". Thanh
niên Bà-la-môn Bhàradvàja nói như vầy: "Ðây là trực đạo, đây là
chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai
thực hành theo, đó là con đường do Bà-la-môn Tàrukkha giảng dạy". Tôn
giả Gotama , đó là sự tranh luận, sự luận chấp, đó là sự bất đồng ý
kiến.
9. Này Vàsettha, Ngươi nói như vầy: "Ðây là trực đạo, đây là
chánh đạo, hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai
thực hành theo. Ðó là con đường do Bà-la-môn Pokkharasàti giảng dạy".
Còn thanh niên Bà-la-môn Bhàradvàja nói như vầy: "Ðây là trực đạo,
đây là chánh đạo hướng , dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai
thực hành theo, đó là con đường do Bà-la-môn Tàrukkha giảng dạy". Này
Vàsettha, ở nơi đây tranh biện về vấn đề gì, luận chấp về
vấn đề gì và bất đồng ý kiến về vấn đề gì?
10. - Tôn giả Gotama, về vấn đề chánh đạo và tà đạo. Tôn giả
Gotama, nhiều Bà-la-môn thuyết dạy nhiều con đường sai khác như
các vị Bà-la-môn Addhàriyà, các vị Bà-la-môn Tittiriyà, và các vị
Bà-la-môn Chandokà, các vị Bà-la-môn Chandavà, các vị Bà-la-môn Bràhmacariyà
- tất cả con đường này hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm
thiên cho những ai thực hành theo. Tôn giả Gotama, như gần làng hay gần trị
trấn có nhiều con đường sai khác, nhưng tất cả con đường này đều
dẫn đến làng. Cũng vậy, Tôn giả Gotama, nhiều Bà-la-môn thuyết
dạy nhiều con đường sai khác - như các Bà-la-môn Addhariyà, các vị
Bà-la-môn Tittiriyà, các vị Bà-la-môn Chandokà, các vị Bà-la-môn Chandàvà,
các vị Bà-la-môn Bràhmacariyà. Tất cả con đường này hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo.
- Này Vàsettha, có phải Ngươi nói: "Chúng dẫn đến?"
- Tôn giả Gotama, vâng, tôi nói: "Chúng dẫn đến".
- Này Vàsettha, có phải Ngươi nói: "Chúng dẫn đến".
- Tôn giả Gotama, vâng, tôi nói: "Chúng dẫn đến".
- Này Vàsettha, có phải Ngươi nói: "Chúng dẫn đến".
- Tôn giả Gotama, vâng, tôi nói: "Chúng dẫn dến".
12. - Thế nào Vàsettha? Có Bà-la-môn nào trong những Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà tận mặt đã thấy Phạm thiên?
- Tôn giả Gotama, không có vị nào.
- Thế nào Vàsettha? Có tôn sư nào của các Bà-la-môn tinh thông ba tập
Vedà đã tận mặt thấy Phạm thiên?
- Tôn giả Gotama, không có vị nào.
- Thế nào Vàsettha? Có Bà-la-môn nào cho đến bảy đời tôn sư và
đại tôn sư của những vị Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã tận mặt nhìn
thấy Phạm thiên?
- Tôn giả Gotama, không có vị nào.
13. - Thế nào, này Vàsettha. Những vị tu sĩ thời cổ trong các Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng
thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được
ngâm vịnh và ngày nay những vị Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát
lên, trì tụng và ngâm giảng như các vị Atthaka (A-sá-ca) Vàmaka (Bà-ma),
Vàmadeva (Bà-ma-đề-bà), Angirasa (Ương-kỳ-sá), Bhàradvàja
(Bạt-la-đà-phan-xà), Vàsettha (Bà-tất-sá), Kassapa (Ca-diếp), Bhagu
(Bà-cữu), những vị này có nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi thấy
chỗ ở Phạm thiên, chỗ đến Phạm thiên, chỗ đi Phạm
thiên?"
- Tôn giả Gotama, không có vị nào.
14. - Này Vàsettha, như vậy Ngươi nói không có một Bà-la-môn nào trong
những vị tinh thông ba tập Vedà đã tận mặt thấy Phạm thiên - không có một
tôn sư nào của các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã tận mặt thấy Phạm
thiên, không có một đại tôn sư nào của ác Bà-la-môn tinh thông ba tập và
đã tận mặt thấy Phạm thiên - không có một Bà-la-môn nào cho đến bảy
đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã tận
mắt thấy Phạm thiên, trong những tu sĩ thời cổ, trong các Bà-la-môn tinh thông
ba tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà
xưa kia những thần chú được hát lên, được trì tụng, được ngâm vịnh và
ngày nay những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, trì tụng và
giảng dạy như các vị Atthaka, Vàmaka, Vàmadeva, Vessàmita, Yamataggi, Angirasa,
Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một vị nào đã nói: "Chúng
tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến,
Phạm thiên sẽ đi đâu". Như vậy, các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà
đã nói: "Chúng tôi không biết, chúng tôi không thấy con đường đưa
đến cộng trú với Phạm thiên, nhưng chúng tôi thuyết dạy con đường
ấy: "Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến
cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo".
Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy thời có
phải lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác,
hợp lý?
- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy thời lời nói của những Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý.
15. - Này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không biết,
không thấy con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên mà thuyết
dạy: "Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo", thật không
thể có sự kiện ấy. Này Vàsettha, ví như một chuỗi người mù ôm
lưng nhau, người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối
cùng cũng không thấy. Như vậy, này Vàsettha lời nói của những Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà, người đầu không thấy, giữa cũng không thấy, người cuối
cùng cũng không thấy, giống như lời nói mù quáng. Lời nói của những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà như vậy là lời nói đáng chê cười, là lời
nói suông, là lời nói không tưởng, là lời nói trống rỗng.
16. - Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế nào? Các Bà-la-môn tinh thông ba
tập Vedà như phần đông nhiều người khác - có thể thấy mặt trăng,
mặt trời không, trong khi các vị này cầu khẩn, tán thán, vừa đi xung quanh,
vừa chấp tay và đảnh lễ chỗ mặt trăng, mặt trời mọc và lặn?
- Thưa vâng, Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà như phần
đông nhiều người khác có thể thấy mặt trăng, mặt trời, trong khi các
vị này cầu khẩn, tán thán, vừa đi xung quanh, vừa chấp tay đảnh lễ chỗ
mặt trăng, mặt trời mọc và lặn.
17. - Này Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế nào? Các Bà-la-môn tinh thông ba
tập Vedà - như phần đông nhiều người khác thấy mặt trăng, mặt trời,
trong khi các vị này cầu khẩn, tán thán, vừa đi xung quanh, vừa chấp tay và
đảnh lễ chỗ mặt trăng mặt trời mọc và lặn, những vị này có thể
thuyết dạy con đường đưa đến sự cộng trú với mặt trăng mặt trời
không? Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến
cộng trú với mặt trăng, mặt trời cho những ai thực hành theo?
- Tôn giả Gotama, không thể được!
18. - Này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà
như phần đông nhiều người khác, thấy mặt trăng, mặt trời trong khi các
vị này cầu khẩn tán thán, vừa đi xung quanh, vừa chấp tay và đảnh lễ
chỗ mặt trăng, mặt trời mọc và lặn, những vị này không có thể
thuyết dạy con đường đưa đến sự cộng trú với mặt trăng mặt trời:
"Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến
cọng trú với mặt trăng, mặt trời cho những ai thực hành theo". Ngươi
cũng nói các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy
được Phạm thiên, các tôn sư của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không
thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các đại tôn sư các Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các
Bà-la-môn cho đến bảy đời đại tôn sư, tôn sư của những Bà-la-môn tinh
thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên. Ngươi cũng
nói trong những tu sĩ thời cổ trong các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà,
những vị sáng tác các thần chú, được hát lên, được trì tụng, được
ngâm vịnh và ngày nay những Bà-la-môn cũng hát lên, trì tụng và giảng dạy -
như các vị Atthaka, Vàmaka, Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi, Anigirasa,
Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một vị nào đã nói: "Chúng
tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến,
Phạm thiên sẽ đi đâu". Như vậy các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà
đã nói: "Chúng tôi không biết, chúng tôi không thấy con đường đưa
đến cộng trú với Phạm thiên, nhưng chúng tôi thuyết dạy con đường
ấy: "Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn đến
cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo". Này Vàsettha, nhà
Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của
những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý?"
- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy, thời lời nói của những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý.
- Lành thay, này Vàsettha! Những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không
biết, không thấy con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên mà
thuyết dạy: "Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến,
dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo". Thật
không có sự kiện ấy.
19. Này Vàsettha, như có người nói: "Tôi yêu và ái luyến một cô
gái đẹp trong nước này". Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp mà
Ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết là người giai cấp nào, là
Sát-đế-lỵ, hay Bà-la-môn, hay Phệ-xá, hay Thủ-đà?" Khi được
hỏi, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, cô gái
đẹp Ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết tên gì, họ gì, lớn
người, thấp người hay người bậc trung? Da đen sẩm, da ngăm ngăm đen hay da
hồng hào? Ở tại làng nào, ấp nào, hay thành phố nào?" Khi được hỏi
vậy, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy
có phải Ông đã yêu và đã ái luyến một người Ông không biết,
không thấy?" Ðược hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Này Vàsettha, Ngươi
nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của người
kia là không chánh xác, hợp lý?
- Vâng phải, Tôn giả Gotama. Sự kiện là như vậy, thời lời nói của
người kia không chánh xác, hợp lý.
20. - Cũng vậy, này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba
tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các đại tôn sư các
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm
thiên, các Bà-la-môn cho đến bảy đời đại tôn sư, tôn sư của những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, không thể tận mắt thấy được Phạm
thiên. Ngươi cũng nói những tu sĩ thời cổ trong các Bà-la-môn tinh thông ba
tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vị trì tụng thần chú mà
xưa kia các thần chú được hát lên, được trì tụng, được ngâm vịnh và
ngày nay những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng hát lên, cũng trì tụng
và giảng dạy như các vị Vàmaka, Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi, Angirasa,
Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một vị nào đã nói: "Chúng
tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu, Phạm thiên từ đâu đến,
Phạm thiên sẽ đi đâu". Như vậy các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà
đã nói: "Chúng tôi không biết, chúng tôi không thấy con đường đưa
đến sự cộng trú với Phạm thiên nhưng chúng tôi thuyết dạy con
đường ấy: "Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo". Này
Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời
nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp
lý?
- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy thời lời nói của những Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà là không chánh xác, hợp lý.
- Lành thay, Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không biết,
không thấy con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên mà thuyết
dạy: "Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến, dẫn
đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo", thật không
có sự kiện ấy.
21. Này Vàsettha, như một người muốn xây tại ngã tư đường một cái thang
để leo lên lầu. Có người hỏi: "Này bạn, Ông muốn xây một cái thang
để leo lên lầu, vậy Ông có biết lầu ấy là về hướng Ðông, hay
về hướng Tây, hay về hướng Bắc, hay về hướng Nam? Nhà lầu ấy cao
hay thấp, hay trung bình?". Ðược hỏi vậy, vị ấy trả lời không biết.
Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có phải Ông xây một cái thang để
leo lên một cái lầu mà Ông không biết, không thấy?". Hỏi vậy, vị ấy
trả lời phải. Này Vàsettha, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy,
thời có phải lời nói người kia không chánh xác, hợp lý?
- Vâng phải, bạch Thế Tôn. Sự kiện là như vậy thời lời nói của
người kia là không chánh xác, hợp lý.
22. - Cũng vậy, này Vàsettha. Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba
tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm thiên, các tôn sư các
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt thấy được Phạm
thiên, các đại tôn sư các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể
tận mắt thấy được Phạm thiên, các Bà-la-môn cho đến bảy đời đại tôn
sư, tôn sư của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không thể tận mắt
thấy được Phạm thiên. Người cũng nói trong những ẩn sĩ thời cổ trong các
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, những vị sáng tác các thần chú, những vị
trì tụng thần chú mà xưa kia những thần chú được hát lên, được trì
tụng, được bình tán và ngày nay những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà cũng
hát lên, trì tụng và giảng dạy - như các vị Atthaka, Vamaka, Vàmadeva,
Vessàmitta, Yamataggi, Angirasa, Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu, không có một
vị nào đã nói: "Chúng tôi biết, chúng tôi thấy Phạm thiên ở đâu,
Phạm thiên từ đâu đến, Phạm thiên sẽ đi đâu?" Như vậy các
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà đã nói: "Chúng tôi không biết,
chúng tôi không thấy con đường đưa đến sự cộng trú với Phạm thiên
nhưng chúng tôi thuyết dạy con đường ấy: "Ðây là trực đạo, đây
là chánh đạo hướng đến, dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những
ai thực hành theo". Này Vàsettha, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là
như vậy thời có phải lời nói của những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là
không chánh xác, hợp lý?
- Tôn giả Gotama, sự kiện là như vậy thời lời nói của những Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà là không chính xác hợp lý.
23. - Lành thay, Vàsettha. Những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà không
biết, không thấy con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên mà
thuyết dạy: "Ðây là trực đạo, đây là chánh đạo hướng đến,
dẫn đến cộng trú với Phạm thiên cho những ai thực hành theo". Thật
không có sự kiện ấy.
24. Này Vàsettha, như sông Aciravati này, đầy tràn cho đến bờ khiến
con quạ có thể uống được. Có người đến, có sự việc bên bờ
bên kia, tìm đến bờ bên kia, hướng đến bờ bên kia và muốn lội qua
bờ bên kia. Người đứng bờ bên này kêu bờ bên kia và nói: "Bờ bên kia,
hãy lại đây! Bờ bên kia, hãy lại đây". Này Vàsettha, Ngươi nghĩ
thế nào? Có phải vì người kia kêu gọi bờ bên kia, vì cầu khẩn, vì
hy vọng, vì tán thán mà bờ bên kia của sông Aciravati đến bờ bên này
không?
- Tôn giả Gotama, không thể vậy.
25. - Cũng vậy, này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, loại
bỏ những pháp tác thành người Bà-la-môn, tuân theo những pháp không tác
thành người Bà-la-môn, những vị này đã nói: "Chúng tôi cầu khẩn Indra
(Nhân-đà-la), chúng tôi cầu khẩn Soma (Tô-ma), chúng tôi cầu khẩn Vanena
(Bà-lưu-va), chúng tôi cầu khẩn Isàna (Y-sa-na), chúng tôi cầu khẩn Pajàpati
(Sanh chủ), chúng tôi cầu khẩn Brahmà (Phạm thiên), chúng tôi cầu khẩn
Mahiddhi (Ma-hi-đề), chúng tôi cầu khẩn Yama (Dạ-ma). Này Vàsettha, những
Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà ấy, loại bỏ những pháp tác thành người
Bà-la-môn - vì kêu gọi, vì cầu khẩn, vì hy vọng, vì tán thán, sau khi
thân hoại mạng chung, những vị ấy sẽ cộng trú với Phạm thiên - Thật không
có sự kiện ấy.
26. - Này Vàsettha, như sông Aciravati này, đầy tràn cho đến bờ
khiến con quạ có thể uống được. Có người đến, có sự việc
bên bờ bên kia, tiến đến bờ bên kia, hướng đến bờ bên kia, và
muốn lội qua bờ bên kia. Người này đứng bên bờ này kêu bờ bên kia và nói:
"Bờ bên kia hãy lại đây! Bờ bên kia hãy lại đây!" Này Vàsettha,
Ngươi nghĩ thế nào? Có phải vì người kia kêu gọi bờ bên kia, vì
cầu khẩn, vì hy vọng, vì tán thán mà bờ bên kia của sông Aciravati
đến bờ bên này không?
- Tôn giả Gotama, không thể vậy.
27. - Cũng vậy, này Vàsettha, có năm pháp khiến dục lạc tăng thịnh.
Năm pháp này được xem là sợi dây chuyền, sợi dây thắng trong giới luật
của bậc Thánh. Thế nào là năm? Những sắc pháp do mắt cảm nhận khả ái,
mỹ miều, thích thú, hấp dẫn, câu hữu với dục, ái lạc; những tiếng do
tai cảm nhận... những hương do mũi cảm nhận... những vị do lưỡi cảm nhận..
những xúc do thân cảm nhận khả ái, mỹ miều, thích thú, hấp dẫn, câu hữu
với dục lạc. Này Vàsettha, năm pháp khiến dục lạc tăng thịnh ấy, được
xem là sợi dây chuyền, sợi dây thắng trong giới luật của bậc Thánh. Này
Vàsettha, năm pháp khiến dục lạc tăng thịnh ấy, các Bà-la-môn tinh thông
ba tập Vedà chấp trước, mê đắm, bị trói buộc, không thấy nguy hiểm của
chúng, không nhận thức sự không thoát ly của chúng, đã tận hưởng năm pháp
ấy.
28. - Này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, loại bỏ những
pháp tác thành người Bà-la-môn, tuân theo những pháp không tác thành người
Bà-la-môn, chấp trước, mê đắm, bị trói buộc, không thấy nguy hiểm của
chúng, không nhận thức sự không thoát ly của chúng, tận hưởng chúng, bị
trói buộc bởi sự trói buộc của dục lạc, sau khi thân hoại mạng chung sẽ cộng
trú với Phạm thiên, thật không có sự kiện ấy.
29. - Này Vàsettha, như sông Acivarati này, đầy tràn cho đến bờ
khiến con quạ có thể uống được. Có người đến, có sự việc
bên bờ bên kia, tìm đến bờ bên kia, hướng đến bờ bên kia và muốn
lội qua bờ bên kia. Người này ở bên bờ này trùm đầu và nằm ngủ. Này
Vàsettha, nhà Ngươi nghĩ thế nào? Người ấy có thể từ bên này của
sông Aciravati đến bờ bên kia không?
- Tôn giả Gotama, không có thể được.
30. - Cũng vậy, này Vàsettha, có năm triền cái được gọi là
chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là
màn che, cũng được gọi là triền phược trong giới luật của bậc
Thánh. Thế nào là năm? Dục cái, sân cái, hôn trầm thụy miên cái, trạo
hối cái, nghi cái. Này Vàsettha, năm triền cái này được gọi là
chướng ngại, cũng được gọi là triền cái, cũng được gọi là
màn che, cũng được gọi là triền phược. Này Vàsettha, các Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà, bị chướng ngại, bị triền phược, bị che đậy, bị
trói buộc bởi năm triền cái này, Này Vàsettha, thật vậy, những Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà, loại bỏ những pháp tác thành người Bà-la-môn, tuân
theo những pháp không tác thành người Bà-la-môn, bị chướng ngại, bị
triền phược, bị che đậy, bị trói buộc bởi năm triền cái, sau khi
thân hoại mạng chung, sẽ cộng trú với Phạm thiên - Thật không thể có sự
kiện ấy.
31. Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Ngươi có nghe những Bà-la-môn
niên cao lạp trưởng, tôn sư và đại tôn sư cùng nhau nói chuyện không?
Phạm thiên có dục ái hay không dục ái?
- Tôn giả Gotama, không có dục ái.
- Có hận tâm hay không hận tâm?
- Tôn giả Gotama, không có hận tâm.
- Có sân tâm hay không sân tâm?
- Tôn giả Gotama, không có sân tâm.
- Có nhiễm tâm hay không có nhiễm tâm?
- Tôn giả Gotama, không có nhiễm tâm.
- Có tự tại hay không có tự tại?
- Tôn giả Gotama, có tự tại.
32. - Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Các Bà-la-môn tinh thông ba tập
Vedà có dục ái hay không dục ái?
- Tôn giả Gotama, có dục ái.
- Có hận tâm hay không hận tâm?
- Tôn giả Gotama, có hận tâm.
- Có sân tâm hay không có sân tâm?
- Tôn giả Gotama, có sân tâm.
- Có nhiễm tâm hay không có nhiễm tâm?
- Tôn giả Gotama, có nhiễm tâm.
- Có tự tại hay không có tự tại?
- Tôn giả Gotama, không có tự tại.
33. - Này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà là
có tham ái, Phạm thiên không có tham ái. Giữa các Bà-la-môn tinh thông ba tập
Vedà là có tham ái với Phạm thiên không có tham ái, có thể có một sự
cọng hành, cọng trú không?
- Tôn giả Gotama, không thể có được.
34. - Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, những Bà-la-môn tinh thông ba tập
Vedà có dục ái ấy sau khi thân hoại mạng chung sẽ cộng trú với Phạm thiên -
Thật không thể có sự kiện ấy.
35. - Này Vàsettha, Ngươi nói rằng các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà có
hận tâm, Phạm thiên không có hận tâm... các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà
là có sân tâm, Phạm thiên không có sân tâm... các Bà-la-môn tinh thông ba
tập Vedà là có nhiễm tâm, Phạm thiên không có nhiễm tâm... các Bà-la-môn
tinh thông ba tập Vedà không có tự tại, Phạm thiên có tự tại.
Giữa các Bà-la-môn tinh thông ba tập Vedà, không có tự tại với Phạm thiên
có tự tại có thể có một sự cọng hành, cọng trú không?
- Tôn giả Gotama, không thể có được.
36. - Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, những vị Bà-la-môn tinh thông ba tập
Vedà sau khi thân hoại mạng chung sẽ cộng trú với Phạm thiên - Thật không
thể có sự kiện ấy.
Này Vàsettha, ở đời các Bà-la-môn dầu có tinh thông ba tập Vedà, khi các
vị này ngồi (với sự tự tín), thật sự đang chìm (trong bùn lầy), và khi đang
chìm (trong bùn lầy) phải sống trong thất vọng, lầm tưởng rằng đã
đến cảnh giới an lạc hơn. Do vậy đối với những Bà-la-môn tinh thông
Vedà sự tinh thông ấy được gọi là bãi sa mạc không có nước, sự tinh
thông ấy cũng được gọi là rừng rậm không có đường lối, sự tinh thông
ấy cũng được gọi là sự bất hạnh.
37. Khi nghe vậy, thanh niên Bà-la-môn Vàsettha bạch Thế Tôn:
- Tôn giả Gotama, tôi có nghe nói Sa-môn Gotama biết con đường đưa
đến cộng trú với Phạm thiên.
- Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Ở đây có người sinh trưởng
ở Manasàkata, nhưng chưa bao giờ rời khỏi chỗ này. Có người hỏi con
đường đưa đến Manasàkata. Này Vàsettha, đối với người ấy đã sinh
trưởng ở Manasàkata, chắc không có gì nghi ngờ hay khó khăn thì phải?
- Tôn giả Gotama, thật không có gì nghi ngờ hay khó khăn. Vì cớ sao? Tôn
giả Gotama, người ấy sinh trưởng ở Manasàkata đều biết rõ tất cả con
đường đưa đến Manasàkata.
38. - Này Vàsettha, đối với người ấy đã sinh trưởng Manasàkata, còn có
thể nghi ngờ và có khó khăn hỏi đến con đường đưa đến
Manasàkata nhưng đối với Như Lai thì không có nghi ngờ hay khó khăn gì khi
hỏi đến Phạm thiên giới hay con đường đưa đến Phạm thiên giới!
Này Vàsettha, Ta biết đến Phạm thiên, Phạm thiên giới và con đường
đưa đến Phạm thiên giới.
39. Khi nghe nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Vàsettha bạch Thế Tôn:
- Tôn giả Gotama, tôi đã nghe: "Sa-môn Gotama, giảng dạy con đường
đưa đến cộng trú với Phạm thiên". Lành thay, nếu Sa-môn Gotama
thuyết dạy con đường đưa đến cọng trú với Phạm thiên! Mong Tôn
giả Gotama tế độ chúng Bà-la-môn!
- Này Vàsettha, vậy hãy lóng nghe và khéo tác ý kỹ? Ta sẽ nói:
40. Này Vàsettha, nay ở đời đức Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán,
Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Ðức
Như Lai sau khi tự mình chứng ngộ với thượng trí, thế giới này với Thiên
giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn,
Bà-la-môn, Trời, Người lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ.
Ngài thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện đầy đủ văn
nghĩa, Ngài truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh.
41. Người gia trưởng hay con vị gia trưởng, hay một người sinh ở giai cấp
(hạ tiện) nào nghe pháp ấy. Sau khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tín
ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tin ngưỡng ấy, vị này suy nghĩ: "Ðời sống
gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Ðời
sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở
gia đình có thể sống theo phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh
tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất
gia, từ bỏ gia đình". Một thời gian sau, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay bỏ
tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn,
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, và xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình.
42. Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống chế ngự với sự chế ngự
của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong
những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học trong giới pháp, thân
nghiệp, ngữ nghiệp, thanh tịnh. Mạng sống trong sạch, giới hạnh đầy
đủ, thủ hộ các căn, chánh niệm, tỉnh giác và biết tri túc.
43. Này Vàsettha, thế nào là Tỷ-kheo giới hạnh cụ túc?
Ở đây, này Vàsettha, Tỷ-kheo từ bỏ sát sinh, tránh xa sát sinh...
do lạc thọ, tâm được định tĩnh... chứng và trú thiền thứ
nhất, ... (như kinh Sa-môn quả , đoạn kinh số 43-75).
76. Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng
vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như
vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương
xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
77. Này Vàsettha, như người lực sĩ thổi tù và khiến tiếng được
nghe khắp bốn phương, không có gì khó khăn, cũng vậy này Vàsettha, đối với
mọi hình thức của sự sống, không có ai là vị ấy bỏ qua hay bỏ sót mà
không biến mãn với tâm giải thoát, câu hữu với từ. Này Vàsettha, đó là
con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên.
78. Lại nữa, này Vàsettha, vị Tỷ-kheo an trú, biến mãn một phương
với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... biến mãn một
phương với tâm câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương
thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an
trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận,
không sân.
79. Này Vàsettha, như người lực sĩ thổi tù và khiến tiếng được
nghe khắp bốn phương, không có gì khó khăn, cũng vậy này Vàsettha, đối với
mọi hình thức của sự sống, không có ai là vị ấy bỏ qua hay bỏ sót mà
không biến mãn với tâm giải thoát, cùng khởi với xả. Này Vàsettha, đó
là con đường đưa đến cộng trú với Phạm thiên.
80. Này Vàsettha, Ngươi nghĩ thế nào? Tỷ-kheo an trú như vậy là có
dục ái hay không dục ái?
- Tôn giả Gotama, không có dục ái.
- Có hận tâm hay không có hận tâm?
- Tôn giả Gotama, không có hận tâm.
- Có sân tâm hay không có sân tâm?
- Tôn giả Gotama, không có sân tâm.
- Có nhiễm tâm hay không có nhiễm tâm?
- Tôn giả Gotama, không có nhiễm tâm.
- Có tự tại hay không có tự tại?
- Tôn giả Gomata, có tự tại.
81. Này Vàsettha, Ngươi nói Tỷ-kheo không có dục ái, Phạm thiên không
có dục ái. Giữa Tỷ-kheo không có dục ái với Phạm thiên không có dục
ái, có thể có một sự cọng hành, cọng trú không?
- Tôn giả Gotama, có thể có được.
- Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, Tỷ-kheo sau khi tâm thân hoại mạng
chung sẽ cọng trú với Phạm thiên. Thật có thể có sự kiện ấy.
Này Vàsettha, Ngươi nói Tỷ-kheo không có hận tâm, Phạm thiên không có
hận tâm... Tỷ-kheo không có nhiễm tâm, Phạm thiên không có nhiễm tâm.
Tỷ-kheo có tự tại, Phạm Thiên có tự tại. Giữa Tỷ-kheo có tự tại với
Phạm thiên có tự tại, có thể có một sự cọng hành, cọng trú không?
- Tôn giả Gotama, có thể có được.
- Lành thay, Vàsettha. Này Vàsettha, Tỷ-kheo sau khi thân hoại mạng chung
sẽ cọng trú với Phạm thiên. Sự kiện ấy thật có thể có.
82. Khi nghe nói vậy, hai thanh niên Bà-la-môn Vàsettha và Bharadvàja bạch
Thế Tôn:
- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!
Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng
vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy
Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày.
Và nay chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và
quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận chúng con làm đệ tử; từ
này trở đi cho đến mạng chung, chúng con trọn đời quy ngưỡng.
Hòa thượng Thích Minh
Châu dịch Việt