Kinh Ambattha (A-ma-trú)#
Trường Bộ Kinh
Digha Nikaya
3. Kinh Ambattha (A-ma-trú)
(Ambattha sutta)
Tụng phẩm thứ nhất
1. N hư vầy tôi nghe. Một thời
Thế Tôn đang du hành tại nước Kosala (Câu-tát-la), cùng với Ðại chúng
Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị và đến tại một làng Bà-la-môn ở Kosala
tên là Icchànankala. Tại đây, Thế Tôn ở tại Icchànankala trong khu rừng
tên là Icchànankala.
Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasàdi ở tại Ukkattha, một
chỗ dân cư đông đúc, cây cỏ, ao nước, ngũ cốc phong phú, vốn là đất
đai của vua, sau vua Pasenadi (Ba-tư-nặc) cấp cho để hưởng một phần lợi
tức.
2. Bà-la-môn Pokkharasàdi nghe đồn: Sa-môn Gotama là
Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích ca, nay đang du hành tại nước Kosala,
cùng với Ðại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, đã đến Icchànankala,
ở tại Icchànankala trong khu rừng tên là Icchànankala. Những tiếng đồn tốt
đẹp sau đây được truyền đi về Sa-môn Gotama: "Ngài là bậc
Thế Tôn, A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư,
Phật, Thế Tôn. Ngài đã tự chứng ngộ thế giới này với Thiên giới, Ma
giới, Phạm thiên giới, với các chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, tự chứng ngộ rồi hiển thị cho mọi loài được biết, Ngài
thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy
đủ, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, thanh tịnh. Nếu được
yết kiến một vị A-la-hán như vậy thì rất quý".
3. Lúc bấy giờ, thanh niên Ambattha (A-ma-trú) là đệ
tử của Bà-la-môn Pokkharasàdi, một vị đọc tụng Thánh điển, chấp trì
chú thuật, tinh thông ba tập Vệ đà với tự vựng, lễ nghi, ngữ nguyên và
thứ năm là các cổ truyện, thông hiểu từ ngữ và văn phạm, thâm
hiểu Thuận thế luận và Ðại nhân tướng. Vị này độc đáo về ba
minh và được công nhận như vậy khiến các thân giáo sư phải nói:
"Ðiều gì ta biết, ngươi cũng biết; điều gì ngươi
biết, ta cũng biết".
4. Lúc bấy giờ Bà-la-môn Pokkharasàdi nói với thanh
niên Ambattha: "Này Ambattha thân yêu, Sa-môn Gotama là Thích tử, xuất gia
từ dòng họ Thích ca, nay đang du hành tại nước Kosala, cùng với đại
chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị, đã đến tại Icchànankala trú tại
Icchànankala. Những tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi
về Sa-môn Gotama: "Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh Ðẳng
Giác, ... Phật, Thế Tôn. Ngài đã chứng ngộ thế giới này với Thiên giới,
Ma giới, Phạm thiên giới, với các chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, tự chứng ngộ rồi hiển thị cho mọi loài được biết. Ngài
thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy
đủ, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, thanh tịnh. Nếu được
yết kiến một vị A-la-hán như vậy thì rất quý". Này Ambattha
thân yêu, hãy đi đến gặp Sa-môn Gotama, và tìm hiểu lời đồn về
Tôn giả Gotama là như vậy hay không phải như vậy. Nhờ vậy, chúng ta sẽ
được biết về Tôn giả Gotama".
5. - Làm thế nào con được biết về Tôn giả
Gotama, được biết lời đồn về Tôn giả Gotama như vậy là đúng hay
không, có phải Tôn giả Gotama là như vậy, hay không phải như vậy?
- Ambattha thân yêu, theo truyền thống của chúng ta
về ba mươi hai tướng của vị đại nhân, những ai có ba mươi hai tướng
ấy sẽ chọn trong hai con đường, không có đường nào khác. Nếu là
tại gia, sẽ thành vị Chuyển luân Thánh vương chinh phục mọi quốc độ,
đầy đủ bảy châu báu. Bảy món báu này là xe báu, voi báu, ngựa báu, ma ni
báu, ngọc nữ báu, cư sĩ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Và vị này
có hơn một ngàn con trai, là những vị anh hùng, oai phong lẫm liệt,
chiến thắng ngoại quân. Vị này sống, thống lãnh quả đất cùng tận cho
đến đại dương, và trị vì với chánh pháp, không dùng gậy, không dùng
dao. Nếu vị này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị này
sẽ chứng quả A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, quét sạch mê lầm ở đời. Này
Ambattha thân yêu, ta đã cho con chú thuật. Con đã nhận những chú thuật ấy.
6. - Thưa vâng.
Thanh niên Ambattha vâng theo lời của Bà-la-môn
Pokkharasàdi, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Bà-la-môn Pokkharasàdi,
hướng thân về phía hữu, cỡi xe ngựa cái và cùng một số đông thanh niên
khác đi đến khu rừng Icchànankala. Ði xe đến chỗ không còn đi được
xe, Ambattha liền xuống xe đi bộ và đến tại tịnh xá.
7. Lúc bấy giờ một số đông Tỷ-kheo đang đi kinh
hành ngoài trời. Thanh niên Ambattha liền đến các Tỷ-kheo ấy và
hỏi: "Các Hiền giả, nay Tôn gả Gotama ở tại chỗ nào? Chúng tôi
đến đây để yết kiến Tôn giả Gotama".
8. Các Tỷ-kheo liền nghĩ: "Thanh niên Ambattha
này thuộc một gia đình có danh tiếng, là đệ tử của Bà-la-môn
Pokkharasàdi, một vị cũng có danh tiếng. Một cuộc đối thoại như vậy giữa
Thế Tôn và con một quý tộc như vậy, không có khó khăn gì". Những
Tỷ-kheo ấy nói với thanh niên Ambattha: "Này Ambattha, tịnh xá đóng
cửa kia là chỗ ở của Ngài. Hãy đến đó một cách yên lặng, không
vượt qua hành lang, đằng hắng và gõ vào thanh cửa, Thế Tôn sẽ mở cửa
cho ông".
9. Thanh niên Ambattha liền đi đến tịnh xá đóng
cửa ấy một cách yên lặng, không vượt quá hành lang, đằng hắng và gõ vào
thanh cửa. Thế Tôn mở cửa và thanh niên Ambattha bước vào. Các thanh niên
khác cũng bước theo, nói những lời chào đón hỏi thăm xã giao với Thế
Tôn và ngồi xuống một bên, còn thanh niên Ambattha thời đi qua đi lại, thốt
ra những lời hỏi thăm nhát gừng trong khi Thế Tôn đang ngồi, hay đứng lại
thốt ra những lời hỏi thăm nhát gừng trong khi Thế Tôn đang ngồi.
10. Lúc bấy giờ Thế Tôn nói với thanh niên Ambattha:
- Có phải, đối với các bậc Bà-la-môn trưởng lão,
đứng tuổi, các bậc giáo sư và tổ sư, ngươi cũng nói chuyện như vậy,
như ngươi đã đi qua lại thốt ra những lời hỏi thăm nhát gừng trong khi Ta
đang ngồi, hay đứng lại thốt ra những lời hỏi thăm nhát gừng trong khi Ta
đang ngồi?
- Không phải vậy, này Gotama. Phải đi mà nói chuyện
với một vị Bà-la-môn, này Gotama, nếu vị ấy đang đi. Phải đứng mà nói
chuyện với một vị Bà-la-môn, này Gotama, nếu vị ấy đang đứng. Phải
ngồi mà nói chuyện với một vị Bà-la-môn, này Gotama, nếu vị ấy đang
ngồi. Phải nằm mà nói chuyện với một vị Bà-la-môn, này Gotama, nếu
vị ấy đang nằm. Chỉ với những vị Sa-môn hèn hạ, trọc đầu, đê
tiện, đen đủi, sanh từ nơi chân của bà con ta, thì ta mới nói chuyện
như vậy, như với ngươi, Gotama".
11. - Này Ambattha, hình như ngươi đến đây với
một ý định gì? Ngươi hãy khéo tác ý đến mục đích đã đưa
ngươi đến đây. Thanh niên Ambattha này thật vô giáo dục, dầu nó tự cho
là có giáo dục. Như vậy là vô giáo dục, có gì khác nữa!
12. Thanh niên Ambattha bị Thế Tôn gọi là vô
giáo dục như vậy, liền phẫn nộ, tức tối, muốn nhục mạ Thế Tôn, phỉ
báng Thế Tôn, công kích Thế Tôn, và nghĩ: "Sa-môn Gotama có ác
ý đối với ta", liền nói với Thế Tôn:
- Này Gotama, thô bạo là dòng họ Thích ca; này
Gotama, ác độc là dòng họ Thích ca; này Gotama, khinh suất là dòng họ
Thích ca; này Gotama hung dữ là dòng họ Thích ca. Là đê tiện, thuộc
thành phần đê tiện, dòng họ Thích ca không kính nhường Bà-la-môn,
không lễ bái Bà-la-môn, không cúng dường Bà-la-môn, không tôn trọng
Bà-la-môn . Này Gotama, như vậy thật không phải lẽ, thật không đúng pháp, khi
dòng họ Thích ca này, những hạng đê tiện, thuộc thành phần đê
tiện lại không kính nhường Bà-la-môn, không cung kính Bà-la-môn, không
lễ bái Bà-la-môn, không cúng dường Bà-la-môn, không tôn trọng Bà-la-môn
.
Như vậy, thanh niên Ambattha lần đầu tiên đã buộc tội
dòng họ Thích ca là đê tiện. .
13. - Này Ambattha, dòng họ Thích ca đã làm gì phật
lòng ngươi?
- Này Gotama, một thời ta đi đến Kapilavatthu
(Ca-tỳ-la-vệ) có việc phải làm cho thầy ta là Bà-la-môn Pokkharasàdi,
và đến tại công hội trường của dòng họ Thích. Lúc bấy giờ một số
đông dòng họ Thích ca và thanh niên Thích ca đang ngồi trên ghế cao
tại công hội trường. Chúng cười với nhau, dùng ngón tay thọc cù nôn với
nhau, ta nghĩ chắc chắn ta là mục tiêu cho chúng đùa giỡn với nhau, lại không
ai mời ta ngồi. Này Gotama, như vậy thật không phải lẽ, thật không đúng
pháp, khi chúng Thích ca này là những hạng đê tiện, thuộc thành phần đê
tiện lại không kính nhường Bà-la-môn, không cung kính Bà-la-môn, không
lễ bái Bà-la-môn, không cúng dường Bà-la-môn, không tôn trọng Bà-la-môn
.
Như vậy thanh niên Ambattha lần thứ hai đã buộc tội
dòng họ Thích ca là đê tiện.
14. - Này Ambattha, cũng như con chim cáy, con chim cáy con
có thể tự hát thỏa thích trong tổ của nó. Này Ambattha, Kapilavatthu thuộc
dòng họ Thích ca. Thật không xứng để cho Ambattha phải phật lòng vì
một vấn đề nhỏ mọn này.
15. - Này Gotama, có bốn giai cấp: Sát đế lỵ,
Bà-la-môn, Phệ-xá và Thủ-đà-la. Này Gotama, trong bốn giai cấp này, ba
giai cấp Sát-đế-lỵ, Phệ-xá và Thủ-đà-la là để hầu hạ hạng
Bà-la-môn . Này Gotama, như vậy thật không phải lẽ, thật không đúng pháp khi
chúng Thích-ca này là những hạng đê tiện, thuộc thành phần đê tiện,
lại không kính nhường Bà-la-môn, không cung kính Bà-la-môn, không lễ bái
Bà-la-môn, không tôn trọng Bà-la-môn .
Như vậy, thanh niên Ambattha lần thứ ba đã buộc tội
dòng họ Thích ca là đê tiện.
16. Lúc bấy giờ Thế Tôn nghĩ: "Thanh niên
Ambattha này đã phỉ báng dòng họ Thích-ca đê tiện một cách quá
đáng. Nay ta phải hỏi dòng họ của nó". Rồi Thế Tôn hỏi thanh
niên Ambattha:
- Dòng họ ngươi là gì?
- Này Gotama, dòng họ ta là Kanhàyana.
- Này Ambattha, nếu theo phụ mẫu hệ của ngươi
về quá khứ, thời dòng họ Thích ca là thầy của ngươi. Và ngươi là
con của một nữ tỳ của dòng họ Thích ca. Này thanh niên Ambattha, tổ tiên
của Thích ca là vua Okkàka. Thuở xưa, này Ambattha, vua Okkàka muốn trao vương
vị cho hoàng tử con bà hoàng hậu chính mà vua thương yêu, bèn đuổi ra khỏi
nước những người con đầu của mình là Okkàmukha, Karandu, Hatthiniya, Sinipura.
Bị tẩn xuất khỏi nước, những hoàng tử này đến sống tại một khu rừng
lớn bên một hồ nước, trên sườn núi Hy-mã-lạp sơn. Vì sợ huyết thống
của mình bị lẫn lộn với huyết thống khác, các vị hoàng tử này ăn nằm
với những người chị của mình.
- Này Ambattha, một hôm vua Okkàka nói với vị đại thần
tùy tùng: "Này các khanh, các hoàng tử hiện nay ở đâu?" -
"Bạch Ðại vương, có một khu rừng lớn, bên một hồ nước trên sườn núi
Hy-mã-lạp-sơn. Nay các hoàng tử ở tại chỗ ấy. Các hoàng tử, vì sợ
huyết thống của mình lẫn lộn huyết thống khác nên ăn nằm với những
người chị của mình".
- Này Ambattha, vua Okkàka liền cảm hứng thốt lời
tụng hân hoan: "Các hoàng tử thật là những Sakya (cứng như lõi cây sồi),
các hoàng tử thật là những Sakya xuất chúng". Này Ambattha, từ đó trở
đi, các hoàng tử được gọi là Sakya và vua Okkàka là vua tổ của dòng
họ Thích-ca. Này Ambattha, vua ấy có một nữ tỳ tên là Disà. Nữ tỳ này
sinh hạ một người con da đen. Vừa mới sinh, Kanha liền nói: "Này mẹ,
hãy rửa cho con; này mẹ hãy tắm cho con; này mẹ hãy gội sạch đồ bất tịnh
này. Và con sẽ giúp ích cho mẹ". Này Ambattha, vì người ta gọi những
ác quỷ là ác quỷ nên người ta cũng gọi Kanhà là ác quỷ.
Chúng nói như thế này: "Ðứa trẻ này, vừa mới sanh đã nói. Một
Kanha vừa mới sanh". Này Ambattha, từ đó trở đi chữ Kanhàyanà được
biết đến. Và Kanha là tổ phụ của dòng họ Kanhàyana. Này Ambattha,
nếu theo phụ mẫu hệ của ngươi về quá khứ, thời dòng họ
Thích-ca là thầy của ngươi, và ngươi là con một nữ tỳ của dòng họ
Thích ca.
17. Khi Thế Tôn nói vậy, những thanh niên nói với
Thế Tôn:
- Này Gotama, chớ có phỉ báng quá đáng thanh niên
Ambattha là con một nữ tỳ. Này Gotama, thanh niên Ambattha sinh vào quý tộc,
thanh niên Ambattha thuộc con nhà danh giá, thanh niên Ambattha là bậc đa văn,
thanh niên Ambattha là nhà hùng biện giỏi, thanh niên Ambattha là nhà bác
học, thanh niên Ambattha có thể biện luận với Tôn giả Gotama về
vấn đề này.
18. Thế Tôn liền nói với những thanh niên ấy.
- Nếu những thanh niên các ngươi nghĩ: "Thanh
niên Ambattha không được sanh vào quý tộc, thanh niên Ambattha không thuộc
con nhà danh giá, thanh niên Ambattha không phải là bậc đa văn, thanh niên
Ambattha không phải là nhà hùng biện giỏi, thanh niên Ambattha không phải
là nhà bác học, thanh niên Ambattha không thể biện luận với Tôn
giả Gotama về vấn đề này", thời thanh niên Ambattha hãy đứng ra
một bên và để các thanh niên biện luận với Ta về vấn đề
này. Nếu các ngươi nghĩ: "Thanh niên Ambattha được sanh vào quý
tộc, thanh niên Ambattha thuộc con nhà danh giá, thanh niên Ambattha là bậc đa
văn, thanh niên Ambattha là nhà hùng biện giỏi, thanh niên Ambattha là nhà
bác học, thanh niên Ambattha có thể biện luận với Gotama về vấn
đề này", thời các ngươi hãy đứng ra một bên và để thanh niên
Ambattha biện luận với ta về vấn đề này.
19. - Này Gotama, thanh niên Ambattha được sanh vào
quý tộc, thanh niên Ambattha thuộc con nhà danh giá, thanh niên Ambattha là
bậc đa văn, thanh niên Ambattha là nhà hùng biện giỏi, thanh niên Ambattha
là nhà bác học, thanh niên Ambattha có thể biện luận với Tôn giả
Gotama về vấn đề này. Chúng tôi sẽ đứng im lặng. Thanh niên Ambattha
sẽ cùng với Gotama biện luận về vấn đề này.
20. Thế Tôn liền nói với thanh niên Ambattha:
- Này Ambattha, câu hỏi hợp lý này được đem ra
hỏi ngươi dầu không muốn, ngươi cũng phải trả lời. Nếu ngươi không
trả lời, hoặc trả lời tránh qua một vấn đề khác, hoặc giữ im lặng, hoặc
bỏ đi, thời ngay tại chỗ, đầu ngươi sẽ bị bể ra làm bảy mảnh. Này
Ambattha, ngươi nghĩ thế nào? Ngươi có nghe các Bà-la-môn, trưởng lão,
tôn túc, giáo sư và tổ sư nói đến nguồn gốc của dòng họ Kanhàyanà
không? Ai là tổ phụ của dòng họ Kanhàyanà?
Nghe nói vậy thanh niên Ambattha giữ im lặng. Lần thứ hai
Thế Tôn nói với thanh niên Ambattha:
- Này Ambattha, nhà ngươi nghĩ thế nào? Ngươi có
nghe các nguồn gốc của dòng họ Kanhàyanà không? Ai là tổ phụ của dòng
họ Kanhàyanà?
Lần thứ hai thanh niên Ambattha giữ im lặng. Thế Tôn
lại nói với thanh niên Ambattha:
- Ambattha, nay ngươi phải trả lời, nay không phải thời
ngươi giữ im lặng nữa. Này Ambattha ai được Thế Tôn hỏi đến lần
thứ ba một câu hỏi hợp lý mà không trả lời, thời đầu của người ấy sẽ
bị bể ra làm bảy mảnh tại chỗ.
21. Lúc bấy giờ, thần Dạ xoa Vajirapàni đang cầm một
chùy sắt to lớn, cháy đỏ, sáng chói đứng trên đầu của thanh niên Ambattha
với ý định: "Nếu Thế Tôn hỏi đến lần thứ ba, một câu
hỏi hợp lý mà thanh niên Ambattha không trả lời, thời ta sẽ đánh bể
đầu nó ra làm bảy mảnh". Chỉ có Thế Tôn và thanh niên Ambattha mới
thấy thần Dạ xoa Vajirapàni. Thanh niên Ambattha thấy vị thần ấy liền sợ
hãi, hoảng hốt, lông dựng ngược, chỉ tìm sự che chở nơi Thế Tôn, chỉ
tìm sự hỗ trợ nơi Thế Tôn, liền cúi rạp mình xuống và bạch Thế
Tôn:
- Tôn giả Gotama đã nói gì? Mong Tôn giả Gotama nói
lại cho.
- Ambattha, ngươi nghĩ thế nào? Ngươi có nghe các
vị Bà-la-môn, trưởng lão, tôn túc, giáo sư và tổ sư nói đến nguồn
gốc của dòng họ Kanhàyanà không? Ai là tổ phụ của dòng họ
Kanhàyanà?
- Tôn giả Gotama, con đã có nghe, đúng như Tôn giả
Gotama đã nói. Chính từ đó nguồn gốc của dòng họ Kanhàyanà. Vị ấy là
tổ phụ của dòng họ Kanhàyanà.
22. Khi nghe nói vậy, các thanh niên liền la hét lớn:
- Người ta nói thanh niên Ambattha là tiện sanh,
người ta nói thanh niên Ambattha là con dòng không phải quý phái; người ta
nói thanh niên Ambattha là con một nữ tỳ của dòng họ Thích-ca; người ta
nói dòng họ Thích-ca là chủ của thanh niên Ambattha. Chúng tôi không nghĩ
rằng Sa-môn Gotama mà lời nói bao giờ cũng chân thực, lại không phải là
người có thể tin được.
23. Lúc bấy giờ Thế Tôn nghĩ rằng: "Các thanh
niên đã phỉ báng quá đáng thanh niên Ambattha là con một nữ tỳ rồi. Nay Ta
hãy giải tỏa cho Ambattha". Rồi Thế Tôn nói với các thanh niên:
- Các thanh niên, các ngươi chớ có phỉ báng quá đáng
thanh niên Ambattha là con một nữ tỳ. Kanha ấy trở thành một tu sĩ vĩ đại.
Vị này đi về miền Nam, học các chú thuật Phạm thiên, rồi về
yết kiến vua Okkàka và yêu cầu gả công chúa Khuddarùpi cho mình. Vua
Okkàka vừa giận, vừa tức, mắng rằng: "Ngươi là ai, con đứa nữ tỳ của
ta mà dám xin con gái Khuddarùpi của ta", và vua liền lắp tên vào cung.
Nhưng vua không thể bắn tên đi, cũng không thể cất mũi tên xuống. Khi
bấy giờ, các thanh niên thị giả, các đại thần và tùy tùng đến thưa
với ẩn sĩ Kanhà: - "Ðại đức, hãy để cho vua an toàn! Ðại đức,
hãy để cho vua được an toàn!" - "Nhà vua sẽ được an toàn, và
nếu nhà vua bắn mũi tên xuống đất, thời toàn thể quốc độ nhà vua
sẽ bị hạn, khô héo!" - "Ðại đức hãy để cho vua được an toàn!
Hãy để cho quốc độ được an toàn!" - "Nhà vua sẽ được an
toàn, quốc độ sẽ được an toàn! Nhưng nếu nhà vua bắn tên lên trời,
thời toàn thể quốc độ sẽ không mưa trong bảy năm!" - "Ðại
đức, hãy để cho nhà vua được an toàn, hãy để cho quốc độ được
an toàn! Và hãy để cho trời mưa!" - "Nhà vua sẽ được an toàn,
quốc độ sẽ được an toàn và trời sẽ mưa. Nhưng vua hãy nhắm cây cung
đến phía thái tử. Một sợi lông của thái tử cũng sẽ được an
toàn!".
Khi bấy giờ, các thị giả trẻ tuổi, các đại thần nói
với Okkàka: "Okkàka hãy nhắm cây cung đến phía thái tử. Một sợi
lông của thái tử sẽ được an toàn".
Vua Okkàka nhắm cây cung đến phía thái tử và một
sợi lông của thái tử cũng được an toàn. Vua Okkàka hoảng sợ, khiếp đảm
sự trừng phạt, thuận cho con gái Khuddàrùpi. Này các thanh niên, chớ có phỉ
báng thanh niên Ambattha một cách quá đáng là con của một nữ tỳ. Kanha là
một vị ẩn sĩ vĩ đại.
24. Khi bấy giờ, Như Lai nói với thanh niên Ambattha:
- Ambattha, nhà ngươi nghĩ thế nào? Một thanh niên
Sát-đế-lỵ cưới một thiếu nữ Bà-la-môn . Do sự sum họp ấy,
một người con trai được sinh. Một người sanh từ một thanh niên
Sát-đế-lỵ và một thiếu nữ Bà-la-môn có thể thọ lãnh
chỗ ngồi hay nước giữa những người Bà-la-môn không?
- Tôn giả Gotama, có thể thọ lãnh.
- Và những người Bà-la-môn có mời người ấy dự
tiệc cúng cho người chết hay dùng món đồ ăn cúng dường, hay đồ ăn
cúng cho thiên thần hay đồ ăn gửi đến như một tặng phẩm không?
- Tôn giả Gotama, có mời.
- Và những người Bà-la-môn có dạy các chú thuật hay
không?
- Tôn giả Gotama, có dạy.
- Có đóng cửa giữa người ấy với những người đàn
bà của chúng hay mở cửa?
- Tôn giả Gotama, mở cửa.
- Và những người Sát-đế-lỵ có quán đảnh cho
người ấy để thành một Sát-đế-lỵ không?
- Tôn giả Gotama, thưa không.
- Tại sao không?
- Vì nó không được sinh (là Sát đế lỵ) từ
mẫu hệ.
25. - Ambattha, nhà ngươi nghĩ thế nào? Ở đây
một thanh niên Bà-la-môn cưới một thiếu nữ Sát-đế-lỵ. Do sự sum
họp này, một người con trai được sanh. Một người sanh từ một thanh niên
Bà-la-môn và một thiếu nữ Sát-đế-lỵ có thể thọ lãnh
chỗ ngồi hay nước giữa những Bà-la-môn hay không?
- Tôn giả Gotama, có thể thọ lãnh.
- Và những người Bà-la-môn có mời người ấy dự
tiệc cúng cho người chết hay dùng các món ăn cúng dường, hay đồ ăn
cúng theo thiên thần hay đồ ăn gửi đến như một tặng phẩm không?
- Tôn giả Gotama, có mời.
- Và những người Bà-la-môn có dạy người ấy các chú
thuật không?
- Tôn giả Gotama, có dạy.
- Có đóng cửa giữa người ấy với những người đàn
bà của chúng, hay mở cửa?
- Tôn giả Gotama, chúng mở cửa.
- Và những người Sát-đế-lỵ có làm lễ quán
đỉnh cho người ấy để thành một Sát-đế-lỵ không?
- Tôn giả Gotama, thưa không.
- Tại sao vậy?
- Tôn giả Gotama, vì không được sinh (là Sát đế
lỵ) từ phụ hệ.
26. - Này Ambattha, nếu so sánh đàn bà với đàn bà,
đàn ông với đàn ông, thì giai cấp Sát đế lỵ là ưu, Bà-la-môn là
liệt. Này Ambattha, nhà ngươi nghĩ thế nào? Ở đây, giả sử do một
nguyên nhân gì những người Bà-la-môn cạo đầu một người Bà-la-môn, đánh
người ấy với một bị tro, tẩn xuất ngươi ấy ra khỏi nước hay thành phố.
Người ấy có được thọ lãnh chỗ ngồi và nước giữa những người
Bà-la-môn không?
- Tôn giả, không được.
- Và những người Bà-la-môn, có mời người ấy dự
tiệc cúng cho người chết hay dùng các món ăn cúng dường, hay đồ ăn
cúng cho thiên thần hay đồ ăn gửi đến như một tặng phẩm không?
- Tôn giả Gotama, không có mời.
- Và những người Bà-la-môn có dạy người ấy các chú
thuật không?
- Tôn giả Gotama, không dạy.
- Có đóng cửa giữa người ấy với những người đàn
bà của chúng, hay mở cửa?
- Tôn giả Gotama, đóng cửa.
27. - Ambattha, nhà ngươi nghĩ thế nào? Ở đây
giả sử do một nguyên nhân gì, những người Sát đế lỵ cạo đầu một
người Sát đế lỵ, đánh người ấy với một bị tro, tẩn xuất người
ấy ra khỏi nước hay thành phố, người ấy có được thọ lãnh chỗ ngồi
và nước uống giữa những người Bà-la-môn không?
- Tôn giả Gotama, được thọ lãnh.
- Và những người Bà-la-môn có mời người ấy dự
tiệc cúng cho người chết, hay dùng những món ăn cúng dường, hoặc đồ
ăn cúng cho thiên thần, hay đồ ăn gửi đến như những tặng phẩm không?
- Tôn giả Gotama, có mời.
- Và những người Bà-la-môn có dạy người ấy các chú
thuật không?
- Tôn giả Gotama, có dạy:
- Có đóng cửa giữa người ấy với những người đàn
bà của chúng, hay mở cửa?
- Tôn giả Gotama, mở cửa.
- Này Ambattha, đến như vậy là sự đọa lạc tột
cùng của người Sát-đế-lỵ, đã bị những người Sát-đế-lỵ
cạo đầu, đánh người ấy với một bị tro, tẩn xuất người ấy ra khỏi nước
hay thành phố, như vậy, này Ambattha, khi người Sát-đế-lỵ bị đọa
lạc tột cùng, các Sát đế lỵ vẫn giữ phần ưu thắng và các
Bà-la-môn vẫn ở địa vị hạ liệt.
28. - Này Ambattha, bài kệ này do Phạm thiên Sanam
Kumàra thuyết:
"Ðối với chúng sanh tin tưởng ở giai cấp,
Sát-đế-lỵ chiếm địa vị tối thắng ở nhân gian.
Những vị nào giới hạnh và trí tuệ đầy đủ, vị này chiếm địa vị
tối thắng giữa Người và chư Thiên".
Tụng phẩm thứ hai
1. - Tôn giả Gotama, nghĩa chữ Giới hạnh trong bài
kệ ấy là gì? Nghĩa chữ Tuệ trong bài kệ ấy là gì?
- Này Ambattha, một vị đã thành tựu vô thượng trí
đức không có luận nghị đến sự thọ sanh, không có luận nghị đến
giai cấp hay không có luận nghị đến ngã mạn với lời nói: "Ngươi
bằng ta hay ngươi không bằng ta". Chỗ nào nói đến cưới hỏi hay
rước dâu đi, hay cả hai, chỗ đó mới có luận nghị đến sự thọ
sanh, luận nghị đến giai cấp hay luận nghị đến ngã mạn với lời nói:
"Ngươi bằng ta hay không bằng ta".
Này Ambattha, những ai còn chấp trước lý thuyết
thọ sanh, còn chấp trước lý thuyết giai cấp, còn chấp trước
lý thuyết kiêu mạn, hoặc còn chấp trước cưới hỏi rước dâu, những
người ấy còn rất xa sự thành tựu vô thượng trí đức. Này Ambattha, không
chấp trước lý thuyết thọ sanh, không chấp trước lý thuyết
giai cấp, không chấp trước lý thuyết kiêu mạn, không chấp trước
cưới hỏi, đưa dâu, người ấy tức chứng ngộ vô thượng trí đức.
2. - Tôn giả Gotama, thế nào là Giới đức trong bài
kệ ấy? Thế nào là Trí tuệ trong bài kệ ấy?
- Ở đây, này Ambattha, Như Lai xuất hiện, là
bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc:
... (xin xem kinh "Sa-môn
quả" - kinh số 2, từ đoạn số 40 đến số 98 , tới câu: "Không
có đời sống nào khác nữa" chỉ khác danh từ xưng hô và câu kết
từng đoạn. Như đoạn này, câu kết là "Như vậy, này Ambattha, là vị
Tỷ-kheo thành tựu giới hạnh".)
Này Ambattha, như vậy gọi là Tỷ-kheo thành tựu
trí tuệ, thành tựu giới đức, thành tựu giới đức và trí tuệ. Này
Ambattha, không có sự thành tựu trí đức nào khác siêu việt hơn, cao
thượng hơn sự thành tựu trí đức này.
3. Này Ambattha, có bốn nguyên nhân đưa đến thất
bại cho sự thành tựu vô thượng trí đức này. Thế nào là bốn? Này
Ambattha, ở đấy có Sa-môn hay Bà-la-môn chưa thấu đạt sự thành tựu vô
thượng trí đức này, lại mang dụng cụ của nhà đạo sĩ, đi vào rừng sâu và
nguyện: "Ta chỉ ăn trái cây rụng mà sống". Nhất định người này
chỉ xứng đáng là thị giả của vị đã thành tựu trí đức. Này Ambattha, đó
là nguyên nhân thứ nhất đưa đến thất bại cho sự thành tựu vô thượng
trí đức này.
Lại nữa, này Ambattha ở đây có vị Sa-môn hay
Bà-la-môn chưa thấu đạt sự thành tựu vô thượng trí đức này, và chưa
thấu đạt pháp ăn trái cây rụng để sống, lại mang theo cuốc và giỏ đi
vào rừng sâu và nguyện: "Ta chỉ ăn củ, rễ và trái cây để
sống". Nhất định người này chỉ xứng đáng là thị giả của vị đã
thành tựu trí đức. Này Ambattha, đó là nguyên nhân thứ hai đưa đến
thất bại cho sự thành tựu vô thượng trí đức này.
Lại nữa, này Ambattha, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn
chưa thấu đạt sự thành tựu vô thượng trí đức này, chưa thấu đạt pháp
ăn trái cây để sống và chưa thấu đạt pháp ăn củ, rễ và trái cây
để sống, lại nhen lửa tại cuối làng hay sống thờ lửa ấy. Nhất định
người này chỉ xứng đáng là thị giả của vị đã thành tựu trí đức. Này
Ambattha đó là nguyên nhân thứ ba đưa đến thất bại cho sự thành tựu vô
thượng trí đức này.
Lại nữa Ambattha, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn chưa
thấu đạt sự thành tựu vô thượng trí đức này, chưa thấu đạt được pháp
ăn trái cây rụng để sống, chưa thấu đạt pháp ăn củ, rễ và trái cây
để sống, chưa thấu đạt pháp tôn thờ lửa, lại xây dựng một ngôi nhà
có bốn cửa tại ngã tư đường, sống và nguyện: "Từ bốn phương
nếu có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào lại, thì ta sẽ cúng dường, tùy theo
khả năng, tùy theo sức lực của ta". Nhất định người này chỉ xứng đáng
là thị giả của vị đã thành tựu trí đức. Này Ambattha, đó là nguyên nhân
thứ tư đưa đến thất bại cho sự thành tựu vô thượng trí đức này.
Này Ambattha đó là bốn nguyên nhân đưa đến thất
bại cho sự thành tựu vô thượng trí đức này.
4. Này Ambattha, ngươi nghĩ thế nào? Ngươi và thầy
ngươi có được xem là đã thành tựu vô thượng trí đức này không? - Bạch
không, Tôn giả Gotama. Con và thầy con là gì, Tôn giả Gotama, để có
thể so sánh với sự thành tựu vô thượng trí đức. Tôn giả Gotama, con và
thầy con còn rất xa sự thành tựu vô thượng trí đức.
- Này Ambattha, ngươi nghĩ thế nào? Tuy ngươi và
thầy ngươi chưa thấu đạt sự thành tựu vô thượng trí đức này, nhà ngươi
có đem theo dụng cụ của nhà đạo sĩ, đi vào rừng sâu và nguyện: "Ta
và thầy ta chỉ ăn trái cây rụng mà sống?"
- Bạch không, Tôn giả Gotama.
- Này Ambattha, ngươi nghĩ thế nào? Tuy ngươi và
thầy ngươi chưa thấu đạt sự thành tựu vô thượng trí đức này, chưa thấu
đạt pháp ăn trái cây rụng để sống, ngươi có mang theo cuốc và giỏ đi
vào rừng sâu và nguyện: "Ta và thầy ta chỉ ăn rễ và trái cây
để sống không?"
- Bạch không, Tôn giả Gotama.
- Này Ambattha, ngươi nghĩ thế nào? Tuy ngươi và
thầy ngươi chưa thấu đạt sự thành tựu vô thượng trí đức này, chưa thấu
đạt pháp ăn trái cây rụng để sống, chưa thấu đạt pháp ăn củ, rễ và
trái cây để sống, ngươi có nhen lửa tại cuối làng hay cuối xóm và sống
thờ lửa ấy với thầy ngươi không?"
- Bạch không, Tôn giả Gotama.
- Này Ambattha, ngươi nghĩ thế nào? Tuy ngươi và
thầy ngươi chưa thấu đạt sự thành tựu vô thượng trí đức này, chưa thấu
đạt pháp ăn trái cây rụng để sống, chưa thấu đạt pháp ăn củ, rễ và
trái cây để sống và chưa thấu đạt sự thờ lửa, ngươi và thầy ngươi
có xây dựng một ngôi nhà có bốn cửa tại ngã tư đường với lời nguyện:
"Từ bốn phương, nếu có vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào lại - thì ta sẽ
cúng dường tùy theo khả năng, tùy theo sức lực của ta không?"
- Bạch không, Tôn giả Gotama.
- Này Ambattha, như vậy ngươi và thầy ngươi còn
khiếm khuyết sự thành tựu vô thượng trí đức này, còn khiếm
khuyết bốn nguyên nhân đưa đến thất bại cho sự thành tựu vô thượng
trí đức này, Ambattha, thế mà những lời này lại do thầy của ngươi,
Bà-la-môn Pokkharasàdi thốt ra: "Những hạng Sa-môn giả hiệu, đầu
trọc, đê tiện, đen đủi, sanh từ nơi chân bà con ta là ai mà có
thể đàm luận với những Bà-la-môn tinh thông ba tập Vệ đà". Một
vị tự mình chưa thành tựu được những pháp đưa đến sự thất bại (cho
những pháp cao thượng hơn). Này Ambattha, ngươi xem, thầy của ngươi,
Bà-la-môn Pokkharasàdi đã lỗi lầm như thế nào?
6. Này Ambattha, Bà-la-môn Pokkharasàdi hưởng thọ sự
cung cấp của vua Pasenadi nước Kosala. Vua Pasenadi nước Kosala cũng không cho
phép thầy ngươi diện kiến. Nếu vua hội nghị với thầy ngươi thời
chỉ nói thầy ngươi ngang qua một tấm màn. Này Ambattha, tại sao vua Pasenadi
nước Kosala lại không cho phép thầy ngươi diện kiến, người mà vua
cung cấp thực phẩm thuần tịnh chân chánh. Này Ambattha, ngươi xem thầy của
ngươi, Bà-la-môn Pokkharasàdi đã lỗi lầm như thế nào?
7. Này Ambattha, ngươi nghĩ thế nào? Như vua Pasenadi
nước Kosala hoặc ngồi trên cổ voi, hoặc ngồi trên lưng ngựa, hoặc đứng trên
lưng ngựa, hoặc đứng trên tấm thảm xe cùng các vị đại thần hay vương tử,
luận bàn quốc sự. Nếu vua rời khỏi chỗ ấy hay đứng qua bên, một
người Thủ đà hay đầy tớ của một người Thủ đà đến. Người này cũng
đứng tại chỗ ấy, cũng luận bàn quốc sự và nói: "Vua Pasenadi nước
Kosala đã nói như vậy". Dầu người ấy nói như lời nói của vua, luận
bàn như lời luận bàn của vua, người ấy có thể là vua hay là bị phó
vương không?
- Không thể được, Tôn giả Gotama.
8. - Này Ambattha, nhà ngươi cũng vậy. Thuở xưa, những
vị ẩn sĩ giữa các Bà-la-môn, những tác giả các chú thuật, những nhà tụng
tán các chú thuật, đã hát, đã nói lên, đã sưu tầm, những Thánh cú mà
nay những Bà-la-môn hiện tại cũng hát lên, nói lên, đọc lên giống
như các vị trước đã làm. Những vị ẩn sĩ ấy tên là Atthaka (A sá ca),
Vàmaka (Bà-ma), Vàmadeva (Bà-ma -đề-bà), Vessàmitta (Tì-bà-thẩm-sá),
Yamataggi (Gia-bà -đề-bà), Angirasa (Ương-kỳ-la), Bhàradvàja (Bạt-la-đà
thẩm-xà), Vàsettha (Bà-ma-sá) Kassapa (Ca-diếp), Bhagu (Bà-cửu). Dầu ngươi
có thể nói: "Ta, một đệ tử, học thuộc lòng những chú thuật của các vị ấy", chỉ
với điều kiện này, ngươi có thể được xem là một vị ẩn sĩ hay đã chứng địa vị
của một ẩn sĩ không?
- Việc này không thể có được.
9. Ambattha, ngươi nghĩ thế nào? Ngươi có được
nghe những vị Bà-la-môn, trưởng lão, tôn túc, những vị giáo sư và tổ sư
nói đến không? Thuở xưa những vị ẩn sĩ, giữa các Bà-la-môn, những tác
giả của chú thuật, những nhà tụng tán các chú thuật đã hát, đã nói lên,
đã sưu tầm những Thánh cú mà nay những Bà-la-môn, cũng hát lên, nói lên,
đọc lên giống như các vị trước đã làm. Những vị ẩn sĩ ấy tên là
Atthaka, Vàmaka, Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi, Angirasa, Bhàradvàja, Vàsettha,
Kassapa, Bhagu. Những vị ấy có khéo tắm, khéo chải chuốt, tóc và râu khéo
sửa soạn, trang điểm với vòng hoa và ngọc, mặc toàn đồ trắng, tận
hưởng và tham đắm năm món dục lạc, như người và thầy của ngươi hiện nay
không?
- Không có vậy. Tôn giả Gotama.
10. - Các vị ẩn sĩ ấy có dùng cơm nấu từ gạo trắng
thượng hạng mà các hạt đen được gạn bỏ ra, dùng các món canh, các món
đồ ăn nhiều loại không, như ngươi và thầy ngươi hiện nay không?
- Không có vậy, Tôn giả Gotama.
- Hay các vị ấy được những thiếu nữ có đường eo
và thắt lưng có tua hầu hạ như ngươi và thầy ngươi hiện nay không?
- Không có vậy, Tôn giả Gotama.
- Hay những vị ấy đi trên những xe do những con ngựa
cái có bờm, đuôi được bện và dùng những cây roi và gậy dài như
ngươi và thầy ngươi hiện nay không?
- Không có vậy, Tôn giả Gotama.
- Hay những vị ấy sống được che chở trong những thành
lũy có những chiến hào bao bọc, có những cửa thành hạ xuống, có
những chiến sĩ mang gươm dài hộ vệ như ngươi và thầy ngươi
hiện nay không?
- Không có vậy, Tôn giả Gotama.
- Như vậy, này Ambattha, ngươi và thầy ngươi không
phải là một ẩn sĩ, không giống đời sống của nhà ẩn sĩ. Này Ambattha,
nếu có gì nghi ngờ, có gì phân vân về Ta, hãy hỏi Ta và Ta sẽ trả
lời.
11. Lúc bấy giờ, Thế Tôn ra khỏi tịnh xá và bắt
đầu đi kinh hành. Thanh niên Ambattha đi theo sau Thế Tôn đang đi kinh hành
và tìm đếm ba mươi hai tướng tốt của vị đại nhân, nghi hoặc sanh, do
dự sanh, chưa được thỏa mãn, chưa được hài lòng, tức là tướng mã âm
tàng và tướng lưỡi rộng dài.
12. Khi bấy giờ, Thế Tôn nghĩ rằng: "Thanh niên
Ambattha này thấy ở nơi ta gần đủ ba mươi hai tướng tốt của vị đại nhân
trừ hai tướng. Ðối với hai tướng tốt của vị đại nhân, nghi hoặc sanh, do
dự sanh, chưa được thỏa mãn, chưa được hài lòng, tức là tướng mã âm
tàng và tướng lưỡi rộng dài".
Thế Tôn liền dùng thần thông khiến thanh
niên Ambattha thấy tướng mã âm tàng của Thế Tôn. Và Thế Tôn le
lưỡi, rờ đến, liếm đến hai lỗ tai, rờ đến, liếm
đến hai lỗ mũi, và dùng lưỡi che khắp cả vầng trán. Lúc bấy giờ,
thanh niên Ambattha liền nghĩ rằng: "Sa-môn Gotama đầy đủ ba mươi hai
tướng tốt của vị đại nhân, không phải không đầy đủ". Và nói với
Thế Tôn: "Tôn giả Gotama, nay chúng tôi xin đi, chúng tôi rất bận, có
nhiều việc cần phải làm".
- Này Ambattha, hãy làm những gì ngươi nghĩ là phải
thời.
Rồi thanh niên Ambattha leo lên xe do ngựa cái kéo và ra
đi.
13. Lúc bấy giờ Bà-la-môn Pokkharasàdi ra khỏi Ukkattha
với một đại chúng Bà-la-môn, ngồi tại hoa viên của mình và chờ đợi thanh
niên Ambattha. Khi thanh niên Ambattha đi đến hoa viên, đi xe cho đến
chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ Bà-la-môn
Pokkharasàdi đang ngồi. Ðến xong, thanh niên Ambattha đảnh lễ Bà-la-môn
Pokkharasàdi và ngồi xuống một bên. Sau khi thanh niên Ambattha ngồi xuống một
bên, Bà-la-môn Pokkharasàdi nói:
14. - Này Ambattha thân mến, ngươi đã thấy Sa-môn
Gotama chưa?
- Chúng con thấy Tôn giả Gotama rồi.
- Này Ambattha thân mến, có phải Tôn giả Gotama
đúng với tin đồn đã truyền đi, chớ không phải khác?
- Tôn giả Gotama đúng với tin đồn đã truyền đi,
chớ không phải khác. Tôn giả Gotama là như vậy, chớ không phải khác. Tôn
giả Gotama đầy đủ ba mươi hai tướng tốt của vị đại nhân, chớ không phải
thiếu.
- Này Ambattha thân mến, con có cùng với Tôn giả
Gotama đàm luận không?
- Con có đàm luận với Tôn giả Gotama.
- Này Ambattha thân mến, cuộc đàm luận ấy như
thế nào?
Thanh niên Ambattha liền thuật cho Bà-la-môn
Pokkharasàdi rõ tất cả cuộc hội đàm với Tôn giả Gotama.
15. Nghe nói như vậy, Bà-la-môn Pokkharasàdi nói với
thanh niên Ambattha:
- Ngươi thật là nhà học giả đốn mạt của chúng
ta! Ngươi thật là nhà đa văn đốn mạt của chúng ta! Ngươi thật là nhà tinh
thông ba quyển Vệ đà đốn mạt của chúng ta. Người ta nói những ai có
sự cư xử như vậy, khi thân hoại mạng chung, sẽ phải sanh vào cõi ác,
đọa xứ, địa ngục. Này Ambattha, ngươi càng công kích Tôn giả Gotama bao
nhiêu, lại càng bị Tôn giả Gotama lật tẩy chúng ta bấy nhiêu. Ngươi thật là
nhà học giả đốn mạt của chúng ta! Ngươi thật là nhà đa văn đốn mạt
của chúng ta! Ngươi thật là nhà tinh thông ba quyển Vệ đà đốn mạt
của chúng ta! Người ta nói, những ai có sự cư xử như vậy, khi thân hoại
mạng chung, sẽ phải sanh vào cõi ác, đọa xứ, địa ngục.
Bà-la-môn Pokkharasàdi tức giận, bực bội, dùng chân
đá thanh niên Ambattha bổ lộn nhào rồi lập tức muốn đi gặp đến Thế
Tôn.
16. Khi ấy, những người Bà-la-môn này thưa với
Bà-la-môn Pokkharasàdi: "Hôm nay thì giờ đã quá trễ để đi thăm
Sa-môn Gotama. Ngày mai Tôn giả Pokkharasàdi hãy đi thăm Sa-môn Gotama".
Tuy vậy, Bà-la-môn Pokkharasàdi vẫn cho làm các món ăn
thượng vị, loại cứng loại mềm tại nhà riêng, chở trên các xe, và dưới
ánh sáng của những ngọn đuốc từ Ukkattha đi ra và đi đến khóm rừng
Icchànankala. Vị này đi xe cho đến chỗ còn đi xe được rồi xuống xe
đi bộ đến Thế Tôn. Khi đi đến, liền nói với Thế Tôn
những lời hỏi thăm xã giao, rồi ngồi xuống một bên. Khi ngồi xuống một bên,
Bà-la-môn Pokkharasàdi nói với Thế Tôn:
17. - Tôn giả Gotama, đệ tử của chúng tôi, thanh
niên Ambattha có đến đây không?
- Này Bà-la-môn, đệ tử ngươi, thanh niên Ambattha
có đến đây.
- Tôn giả Gotama, Ngài có cùng với thanh niên Ambattha
đàm luận không?
- Này Bà-la-môn, ta có đàm luận với thanh niên
Ambattha.
- Tôn giả Gotama, cuộc đàm luận của Ngài với thanh
niên Ambattha như thế nào?
Cuộc đàm luận với thanh niên Ambattha như thế nào,
Thế Tôn kể lại tất cả cho Bà-la-môn Pokkharasàdi.
Nghe nói vậy, Bà-la-môn nói với Thế Tôn:
- Tôn giả Gotama, thanh niên Ambattha thật là ngu si! Tôn
giả Gotama, hãy tha thứ cho thanh niên Ambattha!
- Này Bà-la-môn, cầu cho thanh niên Ambattha được hạnh
phúc.
18. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasàdi tìm đếm ba
mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân trên thân Thế Tôn. Bà-la-môn thấy
gần đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân trên thân Thế Tôn, trừ
hai tướng. Ðối với hai tướng tốt của bậc đại nhân, nghi hoặc sanh, do dự
sanh, chưa được thỏa mãn, chưa được hài lòng, hai tướng là tướng mã âm
tàng và tướng lưỡi rộng dài.
19. Lúc bấy giờ Thế Tôn nghĩ: rằng: "Bà-la-môn
Pokkharasàdi thấy gần đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân ở nơi Ta,
trừ hai tướng. Ðối với hai tướng tốt của bậc đại nhân, nghi hoặc sanh, do
dự sanh, chưa được thỏa mãn, chưa được hài lòng, tức là tướng mã âm
tàng và tướng lưỡi rộng dài". Thế Tôn liền dùng thần thông
khiến Bà-la-môn Pokkharasàdi thấy tướng mã âm tàng của Thế Tôn. Và
Thế Tôn le lưỡi, rờ đến, liếm đến hai lỗ tai, rờ
đến, liếm đến hai lỗ mũi, và dùng lưỡi che khắp cả vầng
trán.
Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasàdi nghĩ rằng: "Sa
môn Gotama có đầy ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân, không phải
không đầy đủ", liền nói với Thế Tôn: "Hôm nay xin mời Tôn
giả Gotama cùng chúng Tỷ-kheo đến dùng cơm với con. Thế Tôn nhận
lời với sự im lặng.
20. Khi Bà-la-môn Pokkharasàdi được biết Thế
Tôn đã nhận lời liền báo thì giờ cho Thế Tôn: Tôn giả Gotama, cơm
đã sẵn sàng. Khi ấy Thế Tôn buổi sáng đắp y, đem theo y bát, và cùng
với chúng Tỷ-kheo đi đến cư xá của Bà-la-môn Pokkharasàdi. Khi đi
đến, liền ngồi trên chỗ soạn sẵn. Bà-la-môn Pokkharasàdi tự tay
làm cho Thế Tôn thỏa mãn với những món ăn thượng vị, loại cứng và loại
mềm, còn các thanh niên Bà-la-môn thì tiếp đại chúng Tỷ-kheo. Lúc
bấy giờ, Bà-la-môn Pokkharasàdi, sau khi biết Thế Tôn dùng cơm đã
xong, đã rửa tay và bát, liền lấy một ghế ngồi thấp khác và ngồi
xuống một bên.
21. Thế Tôn liền thứ lớp giảng pháp cho
Bà-la-môn Pokkharasàdi đang ngồi một bên nghe, thuyết về bố thí,
thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục lạc và sự lợi ích của xuất
ly. Khi Thế Tôn biết tâm của Bà-la-môn Pokkharasàdi đã sẵn sàng, đã
nhu thuận, không còn chướng ngại, được phấn khởi, được tín thành,
liền thuyết pháp mà chư Phật đã chứng ngộ, tức là khổ, tập,
diệt, đạo. Cũng như tấm vải thuần bạch, được gột rửa các vết đen,
sẽ rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy, chính chỗ ngồi này, pháp nhãn xa
trần ly cấu khởi lên trong tâm Bà-la-môn Pokkharasàdi: "Phàm pháp gì
được tập khởi lên đều bị tiêu diệt".
22. Khi ấy Bà-la-môn Pokkharasàdi, thấy pháp, chứng
pháp, ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt tận,
chứng được tự tín, không y cứ nơi người đối với đạo pháp của đức Bổn
sư. Bà-la-môn Pokkharasàdi liền bạch Phật:
- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn
sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy, chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện
trình bày, giải thích. Tôn giả Gotama, con, con của con, vợ của con, tùy tùng
của con, bạn hữu của con, xin quy y Thế Tôn Gotama, quy y Pháp và quy y chúng
Tỷ kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho
đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng. Như Tôn giả Gotama đến
thăm các gia đình cư sĩ khác ở Ukkattha, mong Tôn giả Gotama cũng đến
thăm các gia đình Pokkharasàdi. Tại đây, các thanh nam hay thanh nữ Bà-la-môn
sẽ đảnh lễ Thế Tôn Gotama, hoặc đứng dậy, hoặc mời chỗ ngồi, hoặc
mời nước, hoặc khiến tâm hoan hỷ. Như vậy chúng sẽ hưởng hạnh phúc,
lợi ích trong một thời gian lâu dài.
- Này Bà-la-môn lời ngươi nói thật là chí thiện.
Hòa thượng Thích Minh
Châu dịch Việt